Tužiti trovače

NVO “Ozon” iz Nikšića pozvala Pljevljake da tuže državu zbog zagađenog vazduha

Nakon informacije Higijensko-epidemiološke službe, u Pljevljima je od 2010. do jula ove godine registrovano 712 slučajeva obolijevanja od karcinoma, direktor NVO “Ozon” iz Nikšića Aleksandar Perović poručio je Pljevljacima da svoja ljudska prava na zdravu životnu sredinu moraju tražiti pred nadležnim sudovima, što do sada nije slučaj prenose “Vijesti”.

Iz godine u godinu broj oboljelih od karcinoma se povećava, pa je 2010. zabilježeno 211 slučajeva, 2011, 280, a za prvih šest mjeseci ove godine evidentiran 221 slučaj obolijevanja. Najveći broj tumora javlja se na organima za disanje. Raste i broj obolijevanja od bronhitisa, astme, upale pluća i infekcija respiratornog trakta. Od 2010. godine do jula 2012. u Pljevljima je zabilježeno 21.209 slučajeva bolesti sistema za disanje.

Perović je kazao da bi građani Pljevalja trebalo da pokrenu i postupke protiv nadležnih državnih organa, koji u slučaju Pljevalja ne štite javni interes, a ukoliko se za to pravo ne izbore na crnogorskim sudovima, pravdu treba tražiti u Strazburu.

Pomoćnica ministra za oblast životne sredine Ivana Vojinović kazala je da se pravo na zdravu životnu sredinu nalazi i u međunarodnom sistemu ljudskih prava, Zakonu o životnoj sredini, odredbama Krivičnog zakonika Crne Gore, Zakona o odgovornosti pravnih lica za krivična djela.

Vojinović je navela da su urađene preliminarne projekcije zagađenja vazduha koje svjedoče o tome da prekoračenja graničnih vrijednosti PM10 čestica u Pljevljima potiču od grijanja domaćinstava, otvornih kopova Rudnika AD “Pljevlja”, Termoelektrane “Pljevlja” i deponije pepela TE “Pljevlja” sa kojih pod uticajem vjetra lebdeće čestice dospijevaju u vazduh. Pri tom grijanje domaćinstava doprinosi zagađenju vazduha lebdećim česticama od 60 do 80 odsto, što se ogleda u znatnom porastu prekoračenja tokom sezone grijanja. Međutim Vojinović nije objasnila činjenicu da je najveća koncentarcija štetnih polutanata izmjerena je 1. septembra 145,85 mikrograma po metru kubnom. Takođe od svega 16 dana validnih mjerenja koncentracije PM10 čestica u septembru, sedam dana koncentracija ovih praškastih materija bila je iznad propisane granice od 50 mikrograma po metru kubnom. Podsjećamo u sepembru nije bilo požara, a zbog visokih temperature još nije počela grejna sezona.

Vojinović je kazala da su privrednici u posljednoj deceniji, koja je obilježena procesom evropskih integracija, obavezni da izdvajaju sredstva za poboljšanje stanja životne sredine i u skladu s principom “zagađivač plaća” sprovode mjere za zaštitu životne sredine. Ona je naglasila da je Termoelektrana u obavezi da obezbjedi građevinsku dozvolu kako bi tokom reomnta neredne godine ugradila novo filtersko postrojenje. Takođe je naglasila da je u narednom period planirana sanacija deponije pepela i šljake TE “Pljevlja”, Rudnika AD “Pljevlja” i unapređivanje sistema mlaznica da bi se spriječilo raznošenje prašine s otvorenih površinskih kopova.

Zakonom o zaštiti vazduha predviđeno je da ako se u nekoj zoni tokom godine zabilježe prekoračenja graničnih vrijednosti, Ministarstvo održivog razvoja i turizma u saradnji sa Agencijom za zaštitu životne sredine i nadležnim organima jedinice lokalne samouprave dužno je da donese plan kvaliteta vazduha do 31. januara naredne godine.