Crna Gora će uspostaviti Centar izvrsnosti za napredni monitoring životne sredine i rješenja zasnovana na prirodi u zaštićenim područjima – CENNA, nakon što je prvi put uspješno dobila sredstva iz programa „Horizon Europe – Teaming for Excellence“.
Ugovor o realizaciji projekta, čija je ukupna vrijednost 30 miliona eura, potpisan je 20. avgusta. Evropska unija obezbijediće bespovratni grant od 15 miliona eura, dok će preostalih 15 miliona biti izdvojeno kroz nacionalno kofinansiranje Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija, odnosno Vlade Crne Gore.
Koordinator projekta je Univerzitet Crne Gore, koji će CENNA centar razvijati u saradnji sa Univerzitetom u Antverpenu u Belgiji i Univerzitetom u Arhusu u Danskoj. Nacionalni partneri su Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija i Nacionalni parkovi Crne Gore.
Prema navodima Ministarstva, Crna Gora će samo kroz ovaj projekat povući više sredstava Evropske unije za nauku i inovacije nego u ukupnom periodu od 2007. godine do danas.
Durmitor i Skadarsko jezero kao pilot-lokacije
CENNA će biti usmjeren na razvoj savremenih metoda praćenja stanja životne sredine, zaštitu prirodnih resursa i razvoj rješenja zasnovanih na prirodi.
Značajan dio projekta biće realizovan na području Durmitora i Skadarskog jezera. Ova dva zaštićena područja poslužiće kao svojevrsne „žive laboratorije“, u kojima će nova tehnološka rješenja biti provjeravana u stvarnim uslovima.
Planirano je testiranje naprednih senzorskih sistema, autonomnih platformi, digitalnih alata i metoda namijenjenih boljem praćenju i zaštiti osjetljivih kopnenih i vodenih ekosistema.
U Podgorici će biti uspostavljen centralni objekat sa savremenim laboratorijama, istraživačkim i kancelarijskim prostorijama, kao i prostorima za obuku i organizovanje konferencija. Vrijednost planirane istraživačke infrastrukture i opreme procijenjena je na približno 15 miliona eura.
Nove mogućnosti za mlade istraživače
Pored nabavke savremene opreme, projekat bi trebalo da doprinese dugoročnom jačanju naučnih i institucionalnih kapaciteta Crne Gore.
Planirana je intenzivnija razmjena znanja sa evropskim partnerima, mobilnost istraživača, razvoj novih naučnih projekata i uključivanje mladih naučnika, studenata i stručnjaka u evropske istraživačke programe.
Ministarka prosvjete, nauke i inovacija Anđela Jakšić-Stojanović ocijenila je da podrška projektu predstavlja strateško opredjeljenje države da stane iza ideja koje mogu trajno unaprijediti naučni, obrazovni i inovacioni sistem zemlje.
Rektor Univerziteta Crne Gore Vladimir Božović poručio je da projekat potvrđuje da Univerzitet ima znanje, ambiciju i ljude sposobne da budu dio najozbiljnijeg evropskog naučnog prostora.
Osnivanje CENNA centra trebalo bi da unaprijedi sposobnost Crne Gore da prati promjene u životnoj sredini, razvija praktična rješenja za zaštitu prirode i efikasnije upravlja zaštićenim područjima. Projekat je istovremeno važan za snažnije povezivanje crnogorskog istraživačkog prostora sa evropskim institucijama i fondovima.
Foto: Vlada Crne Gore
Izvori: Ministarstvo prosvjete, nauke i inovacija, Univerzitet Crne Gore i Evropska komisija
