Centar za građansko obrazovanje (CGO) upozorava da je izborom Novice Đurića za člana žirija za dodjelu Trinaestojulske nagrade nastavljena praksa kompromitovanja najvišeg državnog priznanja. Riječ je o osobi koja je početkom mračnih 90-ih, kao glavni i odgovorni urednik lista Pokret, aktivno učestvovala u širenju ratne propagande tokom agresije na Dubrovnik.
Žiri za ovogodišnju Trinaestojulsku nagradu izabrao je Administrativni odbor Skupštine Crne Gore 22. juna 2026. godine, a svi članovi su isključivo bili prijedlog partija vlasti. Opozicija je ranije najavila da neće učestvovati u ovom procesu, niti predlagati kandidate, zbog prošlogodišnje kontroverzne dodjele nagrade Bećiru Vukoviću za knjigu „Kuće beskućnika“. Taj slučaj i dalje obrađue tužilaštvo, dok je jedan od laureata, proslavljeni crnogorski gitarista Miloš Karadaglić, odbio da primi nagradu zbog tog skandala. Dodatno, Agencija za sprečavanje korupcije (ASK) utvrdila je da je tadašnji član žirija Želidrag Nikčević prekršio zakon zbog sukoba interesa, jer je imao politički i lični odnos sa Bećirom Vukovićem, ali ta odluka nije proizvela nikakve institucionalne posljedice.
Kako su izvijestili mediji, predsjednik ovogodišnjeg žirija je Trifun Savić, na prijedlog Demokrata, dok su članovi Novak Jauković, Andrija Radulović i Mitar Rakčević, na prijedlog Pokreta Evropa sad (PES), Suljo Mustafić, na prijedlog Bošnjačke stranke (BS), Novica Đurić, na prijedlog Nove srpske demokratije (NSD), i Ćazim Muja, na prijedlog Albanskog foruma (AF). Administrativni odbor podržao je izbor Novice Đurića sa sedam glasova, dok je uzdržan bio jedino poslanik Albanske alijanse Ilir Čapuni.
Novica Đurić je, kao glavni i odgovorni urednik lista Pokret, bio jedan od promotera ratne propagande tokom napada na Dubrovnik. Naslovna strana iz oktobra 1991. godine prikazuje razaranja u okolini Dubrovnika i vojnike pod jugoslovenskom zastavom uz natpise „Crnogorci na ratištu – dostojni potomci slavnih predaka“ i „Branioci i oslobodioci„. Broj od 30. oktobra iste godine redakcija je nazvala „prilogom časnoj borbi“, posvećujući ga „borcima na dubrovačko-hercegovačkom ratištu“ uz ocjenu da „trenutno prečeg zadatka od toga nema„.
Još je upečatljiviji tekst Novice Đurića „Vratiti Crnoj Gori njeno„, objavljen 2. oktobra 1991. godine, u kojem poziva na pokretanje postupka pred međunarodnim institucijama radi uspostavljanja „istorijski pravednih granica Crne Gore“, uz kartu koja Crnoj Gori pripaja dijelove Hrvatske, uključujući Dubrovnik, Bosne i Hercegovine, uključujući Mostar i Trebinje, i Srbije (Nova Varoš, Prijepolje, Sjenica) i Kosova (Peć, Đakovica, Mitrovica).
Iako je Đurić prošle godine dobio nagradu „Miroslavljevo jevanđelje“, u njegovim zvaničnim biografijama danas se prećutkuje uloga koju je imao tokom ratnih 90-ih.
Podsjećamo da je i prošlogodišnji član žirija, Želidrag Nikčević, kojeg je takođe predložila NSD, još 1993. godine učestvovao u dodjeli književne nagrade Radovanu Karadžiću. Stoga, izbor Novice Đurića predstavlja kontinuitet rehabilitacije i nagrađivanja osoba koje su 90-ih doprinosile nacionalističkoj i ratnohuškačkoj propagandi koja je odnijela više od 100 hiljada života, i to uz podršku svih partija vlasti.
Trinaestojulska nagrada, kao najveće državno priznanje koje simbolizuje antifašističke i slobodarske vrijednosti Crne Gore, ne smije biti kompromitovana ovakvim kadrovskim rješenjima. Prošlogodišnje iskustvo je dodatno trebalo obavezati partije na vlasti na očuvanje integriteta ove nagrade. Umjesto toga, sve partije vlasti su bile složne u ovom izboru šaljući poruku da one danas žive te naopake ideologije i politike 90-ih ili im se ne protive iz nekih drugih koristi. Takođe, glasanjem za osobe povezane sa ratnom propagandom poslanici ne kompromituju samo Trinaestojulsku nagradu, već relativizuju antifašističko nasljeđe na kojem počiva savremena Crna Gora.
CGO poziva donosioce odluka da hitno preispitaju ovu odluku i obezbijede da postupak dodjele Trinaestojulske nagrade bude zakonit, meritokratski i dostojan značaja najvećeg državnog priznanja.
