U JU Narodna biblioteka „Stevan Samardžić“ održano je predavanje pod nazivom „Mitropolit Petar Zimonjić na stradalnom putu srpskog naroda“, koje je okupilo brojnu publiku zainteresovanu za istoriju, kulturu pamćenja i duhovno nasljeđe.
Veče je započeto osvrtom na značaj teme koja vraća u složeni istorijski kontekst prve polovine XX vijeka, obilježene ratovima, progonima i teškim moralnim izborima. Istaknuto je da život mitropolita Petra Zimonjića ne predstavlja samo biografiju jedne ličnosti, već i svjedočanstvo vremena u kojem je živio i stradao.
Prvi se publici obratio Milenko Dačević, pravnik i pjesnik, koji je govorio o mitropolitu kao o „duhovnoj vertikali“ svoga vremena. On je podsjetio da je mitropolit Petar ostao uz svoj narod u trenucima najveće opasnosti, naglašavajući da je svoju posljednju liturgiju služio u Manastiru Svete Trojice u Pljevljima, uoči povratka u Sarajevo 1941. godine, gdje je ubrzo uhapšen. Taj događaj predstavlja snažnu duhovnu i simboličku vezu između mitropolita i Pljevalja.
U nastavku večeri govorila je Svetlana Samardžija, doktorand srednjovjekovne istorije, koja je kroz istorijsku građu i dokumenta predstavila životni put mitropolita Petra – od porijekla iz stare Hercegovine, duhovnog formiranja i školovanja, do službe na tronu mitropolita zahumsko-hercegovačkog, a potom dabrobosanskog. Posebno je istaknuta njegova uloga u periodu između dva svjetska rata, kao i ugled koji je uživao u Sarajevu među različitim zajednicama.
Predavanje je posvetilo posebnu pažnju periodu nakon uspostavljanja NDH 1941. godine. Naglašeno je da je mitropolit Petar odbio da napusti Sarajevo i svoju pastvu, uprkos pritiscima i prijetnjama, kao i da je odbio zahtjev za ukidanje ćirilice. Nakon hapšenja i odvođenja u logor, njegovo stradanje ostalo je bez pouzdano utvrđenog grobnog mjesta.
U okviru izlaganja ukazano je i na širi kontekst stradanja srpskog stanovništva u Bosni i Hercegovini tokom Drugog svjetskog rata, kao i na značaj očuvanja kulture pamćenja i istorijske istine.
Za Pljevlja, grad u kojem je mitropolit služio svoju posljednju liturgiju, ovo predavanje imalo je dodatnu simboličku težinu, podsjećajući da se lokalna istorija duboko prepliće sa širim nacionalnim i duhovnim temama.
Predavanje je zaključeno porukom da se lik mitropolita Petra Zimonjića ne može posmatrati samo kao simbol, već kao istorijski utemeljena ličnost čiji život i stradanje predstavljaju trajnu pouku o vjeri, dostojanstvu i odgovornosti.
