Grupa NVO organizacija koju čine Bankwatch Network, Da zaživi selo, Legalis i Eko-tim, uputila je danas Ministarstvu kapitalnih investicija komentare na nacrt Plana davanja koncesija za detaljna geološka istraživanja i eksploataciju mineralnih sirovina za 2023. godinu, a za koji je u toku javna rasprava.
“Uvrštavanjem lokacije ležišta mrkolignitog uglja “Mataruge”, opština Pljevlja, u Plan davanja koncesija, te otvaranje novog površinskog kopa uglja u budućnosti, nastavlja se politika devastacije prirodnih vrijednosti opštine Pljevlja, te se još jednom pokazuje nebriga države prema najsjevernijoj crnogorskoj opštini”, ističu iz grupe NVO.
Lokacija mrkolignitnog uglja “Mataruge” u koliziji je sa više strateških i planskih dokumenata, prije svega sa nacrtom Prostornog plana Crne Gore do 2040. godine, te Lokalnim planom zaštite životne sredine opštine Pljevlja. Mataruge se nalaze u slivnom području gornjeg toka rijeke Ćehotine a oba, prednje navedena planska dokumeta, svojim ciljevima definišu zaštitu ovog dijela rijeke. Takođe, potencijalno donošenje odluke o izdavanju koncesionih prava na eksploataciju uglja na lokalitetu Mataruge u suprotnosti je strateškim ciljevima Crne Gore u kontekstu evropskih integracija što između ostalog implicira i poštovanje klimatsko-energetskih politika Evropske zajednice. U godinama ispred nas svaka investicija i napor trebaju biti posvećeni energetskoj tranziciji a ne uvećanju eksploatacije uglja.
Ono što je posebno važno istaći je da se voda iz Otilovićkog jezera koristi za vodosnabdijevanje stanovnika Pljevalja, dok bi otvaranje kopa u Matarugama direktno negativno uticalo na kvalitet vode u ovom jezeru, a time i na već ugroženo zdravlje Pljevljaka, a preko otpadnih voda iz rudnika koje ne bi mogle da se izvedu nigdje drugo osim u rijeku Ćehotinu i Otilovićko jezero. Mataruško polje je karstno područje, te postoji veza između podzemnih voda ovog područja sa rijekom Ćehotinom. Dodatno, PUP-om Pljevlja do 2020.g. je definisano da je lokacija Mataruge, uslovna lokacija, jer teško može biti prihvatljiva u zoni sanitarne zaštite vodozahvata i da treba imati u vidu da pored postojećih ekoloških problema kroz novo planiranje ne bi trebalo povećavati ekološke probleme i zagaditi još i preostali resurs vode.
Podsjećamo na to da analiza opravdanosti ostvarivanja javnog interesa, kao obavezni dio koncesionog akta nikada nije objavljena za koncesioni akt o energetskoj mineralnoj sirovini mrkolignitni ugalj lokaliteta “Mataruge”, koji je prošle godine bio na javnoj raspavi. Ova analiza je od posebne važnosti za ukupnu crnogorsku javnost kako bi se uopšte moglo diskutovati i raspravljati o dodjeli koncesije. Ponavljamo da javni interes, koji je osnov za dodjelu koncesija i obavljanje koncesione djelatnosti nije dokazan ili analiza koja to potvrđuje nije data na uvid javnosti. Dodatno, Ministarstvo kapitalnih investicija nije nikada objavilo izvještaj sa javne raspave o koncesionom aktu za lokalitet “Mataruge”, te dalo obrazloženje na pristigle komentare zainteresovane javnosti. Na ovaj način, Ministarstvo je pogazilo jedan od najvažnijih mehanizama za obezbjeđivanje transparentnosti rada organa državne uprave, te poljuljalo povjerenje građana u rad i ciljeve ovakvih razvojnih politika.
“Pozivamo nadležno Ministarstvo i cijelu Vladu da razmotre ovaj slučaj i još jednom razmisle o tome trebaju li Crnoj Gori projekti koji uništavaju njeno prirodno bogatstvo, a na kojem se može graditi održiva budućnost zemlje. Vrijeme je da se preduzmu odlučujući koraci i da se krene u postepeno napuštanje uglja te da se aktivnosti usmjere prema ekološki prihvatljivijim projektima i u korist cjelokupnog društva”, zaključuje se saopštenju.
