Poljoprivredne teme
Nakon žetve jesenjih kultura, na njivama počinje priprema zemljišta za narednu sjetvu. Priprema zemljišta obuhvata nekoliko faza obrade zemljišta i to: zaoravanje žetvenih ostataka, jesenje oranje, jesenje đubrenje organskim i dijelom mineralnim đubrivima, zatvaranje brazda, proljećna presjetvena priprema, sjetva i njega usjeva.
Od svih navedenih faza obrade zemljišta, najveći značaj ima jesenja obrada zemljišta. Ako se planiraju uzgajati jari usjevi u ratarsko-povrtarskoj proizvodnji jesenja osnovna obrada zemljišta je neizostavna mjera, čiji efekti se kasnije pozitivno dražavaju na strukturu zemljišta, stanje usjeva tokom vegetacionog perioda i na prinos.
Nakon skidanja usjeva sa njive neophodno je žetvene ostatke unijeti u zemljište. U zavisnosti kada se usjev skida sa njive, zavisi i vrijeme i način unošenja žetvenih ostataka u zemljište. Nakon ljetnjeg skidanja usjeva(jun, jul) i nakon zaoravanja žetvenih ostataka vrši se sjetva naknadnog usjeva koji je kraće vegetacije. Kad se skidanje usjeva vrši u jesen, žetveni ostatci se unose u zemljište tokom jesenjeg oranja. Žetveni ostatci se mogu zaoravati teškim tanjiračama, plugovima za strnjikanje, raonim plugovima (dešnjacima, obrtačima), i diskosnim plugovima . Jesenje oranje u ratarsko-povrtarskoj proizvodnji obavlja se na dubini od 25-30 cm, dok se u voćarsko-vinogradarskoj proizvodnji duboka obrada obavlja na znatno većoj dubini.
Jesenji uslovi diktiraju vrijeme obrade zemljišta. Jesenje oranje se može obavljati tokom čitave jeseni, ali najbolji period je kraj oktobra mjeseca, i čitav novembar mjesec. Taj period je najpovoljniji zbog optimalne vlažnosti zemljišta, i oskudnosti vegetacije sa zemljišta sto sve ukupno rezultira manjom silom otpora na plug tokom oranja i manjeg utroška energije i vremena.
Ostavljanje otvorenih brazdi tokom zimskog perioda, omogućava akumulaciju veće količine vlage od atmosferskih padavina, koju će uzgajane kulture kasnije iskoristiti tokom vegetacije. Niske zimske temperature usled svog djelovanja uništavaju forme insekata u kojima prezimljavaju,jer se forme insekata sa površine zemljišta unose u duboke slojeve gdje se zbog nepovoljnih uslova usporava dalji razvoj, a one forme iz dubokih slojeva se izacuju na površinu gdje uginu usled djelovanja niskih temperatura, slično je i sa sjemenom i korijenom korovskih vrsta.
Osnovna obrada se odražava i na strukturu zemljišta. Usled intezivne obrade zemljišta, zbijanja zemljišta teškim mašinama, djelovanju atmosferskih padavina dolazi do kvarenja strukture zemljišta. Jedan od načina popravke strukture zemljišta je jesenje oranje i ostavljanje otvorenih brazdi tokom zimskog perioda. Popravku strukture zemljista tokom zims kog perioda obavlja led, koji nastaje mržnjenjem vode u zemljištu. Usled veće zapremine od vode u tečnom stanju, formirani led u zemljištu se širi, a time i drobi i usitnjava zemljište. Mana ovakvog načina popravke zemljišta je nejednako mržnjene plastice, a samim tim i nejednake popravke površinskog sloja zemljišta. Da bi se izvršila jednaka popravka površinskog sloja zemljišta vrši se zatvaranje brazdi . Na ovaj nacin niske temperature jednako djeluju na površinski sloj zemljišta, stvarajuci sloj koji uz proljećnu pripremu zemljišta obezbjedjuje veoma povoljne uslove za klijanje i nicanje sjemena.
Sa dolaskom proljeća počinje priprema zemljišta za sjetvu i sadnju.Proljećnom pripremom se tretira samo sjetveni sloj, zemljište se sitni i miješa, prekida se kapilarnost i gubljenje vode, ne diraju se dublji slojevi, a samim tim smanjuje se mogućnost direktnog isparenja vode iz zemljišta, čime smo osigurali dio neophodne vode za uspješan rast usjeva.
Obradom zemljišta stvaraju se optimalni uslovi (fizičko stanje) za klijanje, nicanje, rast i razviće kulturnih biljaka. To se postiže primjenom mašina i oruđa za obradu koja su prilagođena različitim klimatskim, zemljišnim uslovima i zahtevima gajenih biljaka.
RADOMIR TANJEVIĆ –Agronom, Pripravnik u NVO “Da zaživi selo”
