Dogodilo se u Pljevljima … 15.9.1935. počela izgradnja TE centrale u Pljevljima
Grad Pljevlja, koga je putopisac i hroničar Jefto Dedijer, posle oslobođenja od turske okupacije opisao u knjizi Stara Raška kao jednu od najlepših varoši u Sandžaku i uporedio sa srednjoevropskim, dosta kasno su u odnosu i na mnoge druge manje gradove i sredine, dobila elekrično osvetljenje. U Beogradu su recimo fenjere na ulicama zamenile električne svetiljke 23.9. 1893. godine, a Užice je hidroelektranu izgradilo na Ilindan 1900. godine na reci Đetinji po Teslinim izumima polifaznih struja, samo četiri godine kasnije posle puštanja u rad HE na Nijagari USA.
Posle dolaska novog opštinskog rukovodstva 1933. godine i g. Bogdana R. Nenadića dipl.pravn. za predsednika opštine, pristupilo se odmah aktivnostima za podizanje opštinske TE Centrale. Ovaj poduhvat osporavali su uglavnom trgovci gasom ( peroleom) neki opoziciomi aktivisti, pa su čak u jednom momentu uspeli da ospore i dobijanje kredita od Hipotekarne banke filijala Prijepolje ( 1.000.000.) Ipak, kako je „Slobodna misao“ Nikšić, br.32 od 15.9.1935. objavila, „ Na dan 15. septembra položen je kamen temeljac zgrade električne centrale u Pljevljima. Opština Pljevaljska radi zgradu u svojoj režiji . Prošle nedelje raspisana je licitacija za električno postrojenje i već je primljeno nekoliko ponuda… „
Radove na montaži agregata i instalacija dobio je na licitaciji preduzimač ing. Miroslav Maršićanin iz Beograda, čija je ponuda bila po oceni odbornika najpovoljnija. Zidarske radove na zgradi centrale na Serhatu kraj Breznice dobio je majstor Todor i Ozren M. Bojović. Projektant je bio ing. M. Maršićanin, a nadzorni organ ing. Daniel Skvornikov. Prvi stručnjak i upravnik bio je g. Jozef Sklenar , a kasnije Radovan Višić ( veliki ljubitelj fudbala, sekretar Breznika i fudbalski sudija iz Užica) . Svetozar Velimirović, pa Tihomir Simić, a u jesen 1940, za mašinistu dolazi iz Čačka Čeh Vladimir Kubal. Inače prvi kilovati su potekli početkom 1936. godine.
Iz podataka datom nadležnom ministarstvu industrije za 1935/36 godinu izdvajam nekoliko osnovnih podataka:
– VLASNIK: Opština pljevaljska ( dugo vremena je lažno proturano da je to vlasništvo braće Voja i Bogdana Nenadića)
– RUKOVODILAC TC : je Svetozar Veličković, poslovođa.
– KAPITAL: 1.200.000. osnovni 1.200.000, kao i vlastiti.
– GLAVNA SIROVINA: Ugalj, količina 435. tona i Ulje 1. tona.
– MAKSIMALAN BROJ OSOBLJA: Upravnik i 4. radnika.
– GLAVNE MAŠINE: Pogonska 1. komad (80. KS) i električna 1. komad )80 Ks)
– PROIZVODNJA: Oko 160.000.kw/h elektr. Energije.
Detaljnije u mojim pisanjima o TE centraliu knjizi „Pljevlja i Pljevljaci – 2“ ( V. Bojović – S. Starčević, Bgd. 2005.)
Izgradnja TE centrale na Serhatu, danas SUPERMARKET, proizvodila je struju i u ratnim uslovima , sve do 1950. godine, i izgradnje nove TE Volođa ispod Velike Pliješi kod Donjeg mosta na Ćotini. Fotografiju je piscu ovog teksta poslala 1994. iz Njujorka Ksenija Skvorikov, ćerka ing. Daniela i Olovere Skvorikov, preko svoje drugarice Ljube St. Bajić. Daniel Skvorikov u prvom planu sa kapom i kravatom a do njega Todor M. Bojović.
Plan centrale, koji je uradio ing. Miroslav B. Maršićanin iz Beograda.
. Opštinski odbor grada Pljevlja posle izbora 1933. godine, zaslužan za izgradnju centrale: Stoje s leva: Vlade Đ. Lučić delovođa, Mehmed Selmanović, Osmo Koštović, Omer mahmutović, Jovo Antonijević, Sabrija Korjenić, Jovan Topalović, Husein Selmanović, Alija Akbegović, i Diko Grujičić.
Sede s leva: Šele Memić, Ragib Strujić, Dedo Drnda, Šerif Avdić, Abdulah Karahmetović, Bogdan R. Nenadić predsednik, Mustafa Mujo Rustemagić, Živko Roćen, Sefer Sulejmanović, Šerif Šmigović i Sejfo Sejfović.
Tekst iz Slobodne misli Nikšić, br. 45 od 22.12. 1935. godine.
Bilans TE centrale za 1936/37 godinu, dat nadležnom ministarstvu industrije.( Arhiv Srbije, zahvaljujem na dokumentac. Olgici Ćorović Giler)
Knjižica za plaćanje struje sa Izvodima iz Pravilnika o davanju el.struje . Na redovnoj sednici opštine 31.3.1936. utvrđen je Pravilnik i cena el.energije. Tako je 1. kwhiznosio šest dinara, a paušalno o, 60 din. 1. /kwh.Na istoj sednici za rukov. Centrale postavljen je Sv. Velimirović sa mesečnom platom od 1.800. dinara a za poslovođu Mehmedalija Šećerkadić sa platom 1.000. din. A pomoćnik kečević sa platom 600. din.Postavljeni su i poslužitelji : Abdićević Hajro i Katana Rizah.
Nekadašnja centrala, na fotografiji iz šezdesetih godina.
autor, Vojkan T Bojović
