Taslidža na hmelj mirisala

Pre 125 godina otvorena prva pivara u Crnoj Gori čija je godišnja proizvodnja bila 3.000 hektolitara. Izgrađena u vreme boravka austrougarske vojske u tom gradu

Kada neupućeni gost dođe u prelepi grad Pljevlja gde su se na čudesan način sudarali Orijent i ono što se smatra tekovinama hrišćanstva, ostane pomalo začuđen kada čuje – „kod pivare“. Stari Pljevljaci, naime, tako se podsećaju na deo grada u centru, tačno tamo kod upravne zgrade nekadašnjeg PTK „Pljevlja“, gde je već daleke 1888. godine bio smešten manji pogon kasnije nadaleko čuvene pivare, prve otvorene u Crnoj Gori.

Ta zgrada i danas je poznata kao „pivara“ i podseća, iako ne i vizuelno, da zaštitni znak nekadašnje Taslidže (stari turski naziv za Pljevlja) nije bio miris sumpora i dima, već se gradom širio miris hmelja. Taj miris je golicao nozdrve Pljevljaka, koji su se svojim pivom naslađivali 29 godina, sa prekidom od četiri godine zbog „turskog vakta“.

Pivara u Pljevljima počela je da se gradi u vreme boravka austrougarske vojske u tom gradu, koja je ispod Golubinje dovukla silne jedinice i formirala veliki garnizon. Preduzimljivi pljevaljski trgovci uložili su trećinu novca, njihove kolege iz Prijepolja, Priboja i Nove Varoši još toliko, a Johan Vajdiš, poreklom Čeh iz Velikog Bečkereka, a današnjeg Zrenjanina, pristigao sa garnizonom, svoju trećinu sredstava potrebnu za otvaranje pivare namirio je opremom i tehnologijom.

– Tako je počela proizvodnja više vrsta kvalitetnog piva, koja se kretala oko 3.000 hektolitara godišnje – priča penzionisani profesor iz Pljevalja Diko Dragašević, najmlađi sin čuvenog pljevaljskog trgovca Relje Dragaševića, u čijoj kući je bila smeštena uprava „Pivare Pljevlja“.

Relja je kasnije, 1926. godine, kupio pivaru od takođe poznatog pljevaljskog trgovca Laza Šećerovića, i to na kredit.

 Poslednju ratu otplatio je 1946. godine – kaže Diko, naglašavajući da je pivara prestala da radi još 1919. godine i da proizvodnja u njoj nikada nije obnovljena, uprkos tome što je država posle Drugog svetskog rata nacionalizovala imovinu Dragaševića. – Pivo su najviše „trošile“ Švabe – vojnici iz garnizona, ali su ga pili i u okolnim mestima Sandžaka pa sve tamo do Berana i Andrijevice. Točeno je u burad, ali i u staklene flaše. Stizalo je i u Sarajevo, a trgovci su znali dane da provode u gradu čekajući isporuku.

Naziv „Pivara Pljevlja“ je pisao na žigu utisnutom na flašama. Odmah posle otvaranja pivare u Pljevljima, u okolini počela je da cveta proizvodnja ječma, sada čuvenog češkog „dvoredca“, koji je zamenio onaj do tada gajeni, slabog kvaliteta i lošeg roda.

– Pričali su da je i seme ječma doneo Vajdiš. Seljaci su imali prema pivari samo obavezu da za seme koje su dobili besplatno, predaju višak ječma. Hmelj je stizao iz Slovenije – ističe Diko i naglašava da je pivara prvi put zatvorena 1908. godine sa povlačenjem austrougarskih trupa iz grada, aneksijom Bosne i padom grada pod potpunu tursku vlast.

– Pivara je stajala sve do oslobođenja 1912. Tada se nastavlja proizvodnja sa novim vlasnicima, ali, proizvodi se samo jedna vrsta piva, i to u znatno manjim količinama. Sedam godina kasnije pivara staje. Ni moj otac, koji je osim pivare kupio i veći deo imovine Šećerovića, nije uspeo da je pokrene.

Tako je ugašena prva pivara u Crnoj Gori, posle čega se u njene prostorije uselila „Sarajevska pivara“, ali samo da bi u tim prostorima skladištila metalnu burad sa pivom…

OTKUD ČESI

Odakle Česi u Pljevljima, pitanje je koje postavljaju neupućeni, ne znajući da je u okviru austrougarske regimente tu bio stacioniran puk Čeha iz pokrajine Hana.

Na Golubinji, do posle Drugog svetskog rata kamenom je bilo ispisano „Držite sa Hanaci“.

KAMEN ZA KAFANU

Danas na „Pivaru Pljevlja“ podseća samo jedna fotografija na kojoj se vidi deo glavne zgrade, napravljene od cigle, čiji zidovi u prizemlju su izdržali i nemačko bombardovanje 1944. godine. Na fotografiji se vidi i sušionica za ječam. Kamen od kog je sagrađena, kasnije je iskorišćen za gradnju kafane „Koreja“ na Jaliji. Dugo potom, pričaju Pljevljaci, „osećalo“ se na ječam i hmelj. Tuda sada „miriše“ sumpor…

izvor, novosti.rs