dr Miloje Pupović: Gradnja TE Pljevlja bila uslovljena toplifikacijom

Govor predsjednika opštine Pljevlja dr Miloja Pupovića povodom 30 godina rada TE Pljevlja

Skupština Crne Gore je u junu 1974. godine dala garancije u ime Crne Gore za kredit potpisan između Vlade Jugoslavije i Sovjetskog Saveza, na osnovu koga Sovjetski Savez treba da isporuči osnovnu opremu za izgradnju TE „Pljevlja“.

Kamen temeljac je postavljen na Dan oslobođenja 20. Novembra 1974. godine.

Pripremni radovi su počeli oktobra 1975. a početak izvođenja građevinskih radova tek sredinom septembra 1978. godine.

Radilo je 30 preduzeća iz Jugoslavije među kojima su bila najznačajnija: „Industrija–import“ i „Zetatrans“ iz Titograda, „Građevinsko Crna Gora“ iz Nikšića, „Union invest“ Sarajevo, „Vatrostalna“ – Zenica, „Đuro Đaković“ Slavonski Brod, „Hidromontaža“ Maribor …

Bila su teška vremena: deficit električne energije u Crnoj Gori, inflacija, nedostatak sredstava, krediti, upis obaveznog zajma za elektroenergetske objekte, traženje sredstava iz Fonda za nerazvijena područja; ni jedno angažovano preduzeće nije moglo da ispuni predviđene rokove, došlo se u situaciju da se krediti moraju vraćati prije nego počne proizvodnja struje itd. Ovo sam rekao radi onih koji su nostalgični i koji misle da je nekad bilo lako!

Zagrijavanje kotla je počelo 4. septembra 1982; TE je puštena u probni rad 22. oktobra 1982; prvi kilovati su proizvedeni sagorijevanjem mazuta koji se koristio za zagrijavanje kotla, a 24. oktobra, na današnji dan je počela proizvodnja struje na ugalj.

Nakon jednogodišnjeg probnog rada, TE „Pljevlja“ je zvanično puštena u rad 20. novembra 1983.

Iako je prvih godina predstavljala veliko finansijsko opterećenje za Crnu Goru, TE je istovremeno bila od velikog značaja za crnogorsku privredu. Ponekih godina, kad su hidrološke prilike bile nepovoljne, TE „Pljevlja“ je podmirivala i 60 % dnevne potrošnje struje u Crnoj Gori.

Izgrađena sovjetskom opremom u skladu sa tehničkim i tehnološkim standardima iz druge polovine prošlog vijeka – ona nikad nije bila u skladu sa savremenim propisima i standardima o zaštiti životne sredine koji važe za energetske sisteme.

Tokom dugog vremena nije se dovoljno ulagalo u uvođenje novih tehničkih unapređenja i modernizaciju – koji bi štitili životnu sredinu. Praktično prvi ozbiljniji zahvat te vrste bila je ugradnja novog elektrofiltera 2009. godine – koji je trebao da obezbijedi emisiju prašine u dimnom gasu manju od 50mg/m3.

Proizvodnja uglja i termoenergije se danas u svijetu tretiraju kao najprljavije tehnologije i traže posebnu saradnju vlasnika i lokalne samouprave; daleko bolju saradnju, više komunikacije i sporazumijevanja nego kad je u pitanju npr. proizvodnja hidroenergije.

Do sada po ovom pitanju nije urađeno dovoljno. Većinski vlasnici imaju obavezu da preduzmu sve mjere za ublažavanje i eliminaciju zagađenja vazduha, vode i zemljišta.

Kod velikih energetskih sistema u Evropi postignut je sklad između potreba za razvojem energetike i potreba lokalnog stanovništva.

Zaštita životne sredine je treći prioritet Evrpske Unije – oko 35% svih obaveza zemlje koja se pridružuje Evropskoj Uniji odnosi se na ekologiju.

Crna Gora prilagođava svoje zakonodavstvo prema direktivama i propisima Evropske Unije. U tom smislu opština Pljevlja zahtijeva da se uradi dinamički plan rešavanja ekoloških problema koje stvara proizvodnja termoenergije, i traži da se zakoni poštuju.

Mi u Pljevljima smo ponosni na naše prirodne energetske resurse; ponosni smo što su Rudnik uglja i TE praktično dva najveća privredna subjekta u Crnoj Gori, koji rade bez gubitaka.

U ove dvije kompanije u Pljevljima radi oko 1.300 naših sugrađana i ima, za naše uslove, zadovoljavajuće plate.

Još prilikom davanja urbanističkih saglasnosti za TE, Skupština opštine Pljevlja je njenu gradnju uslovila izgradnjom centralizovanog sistema snabdijevanja grada toplotnom energijom iz Termoelektrane, to jest toplifikacijom.

Elektrofilteri se moraju dovesti u takvo stanje da emisija prašine u dimnom gasu bude manja od 50mg/m3. Praškaste čestice, praškaste materije, tzv. PM-10 i PM-2.5 čestice su u novembru 2011. godine prelazile graničnu vrijednost srednje dnevne koncentracije 8 puta, a 23. avgusta 2012. prešle su  4 puta dozvoljene srednje dnevne vrijednosti.

Dim, njegovi sastojci i čađ moraju biti dovedeni u granice dozvoljenih vrijednosti;

Gasovi (sumpordioksid, azot-monoksid, azot-dioksid i ugljen-monoksid) moraju biti u dozvoljenim granicama;

Obavezna je izgradnja postrojenja za odsumporavanje dimnog gasa.

Obavezan je monitoring i dnevno objavljivanje, u lokalnim sredstvima informisanja, parametara dimnih gasova;

Obavezno je ispitivanje kvaliteta i rješavanje problema otpadnih voda;

Obavezna je rekultivacija deponije pepela i šljake i obezbjeđenje trajnog rješenja za odlaganje pepela i šljake!

Dakle, imamo puno zajedničkih poslova!

To košta, ali to se mora!

Lokalna samouprava ima ozbiljne razloge za brigu kako će ostvariti svoju osnovnu funkciju održivog razvoja u bližoj i daljoj budućnosti.

Ovdje je između dva popisa stanovništva (2003. i 2011. godine), dakle za 8 godina – 5.858 stanovnika manje! To je veoma zabrinjavajuće!

Lokalna samouprava će imati realan i konstruktivan stav u svim reorganizacijama i restrukturiranju EP Crne Gore u skladu sa održivim razvojem ove Opštine. U tom smislu, i u tom cilju – od Rudnika i Termoelektrane moramo napraviti ekološki čiste objekte.

Do kraja 2017. godine – neophodno je kvalitet vazduha, vode i zemljišta dovesti na nivo normativa i standarda Evropske Unije.

Čestitam Vam 30 godina uspješnog rada! Hvala Vam što radite sa nama!