Pitanje invaliditeta je složeno pitanje i u različito vrijeme se posmatralo sa različitih aspekata. Ti različiti aspekti zapravo predstavljaju modele pristupa invaliditetu.
Medicinski model pristupa osobama sa invaliditetom se fokusira na nedostatke koje ta osoba ima i na individualni pristup u smislu izliječiti ili ne.
Socijalni model invaliditeta kaže da oštećenja i hronične bolesti često predstavljaju teškoće za osobe sa invaliditetom, ali da one nijesu glavni problemi, dakle invaliditet nije individualan problem, već su barijere te koje postoje u društvu i koje stvaraju glavne probleme.
Postoje tri vrste glavnih barijera:
-okolina-ovo uključuje nedostupne zgrade i usluge, nedostupne komunikacije i jezik
-stavovi-ovo uključuje stereotipe, diskriminaciju i predrasude
-organizacije-ovo uključuje procedure i prakse koje su nefleksibilne
Ove barijere onesposobljavaju ljude sa invaliditetom. Uklanjanjem ili smanjivanjem barijera ljudi sa invaliditetom bi bili u stanju da zauzmu punu i aktivnu ulogu u društvu.
Medicinski model vidi problem u samoj osobi sa invaliditetom, a socijalni model vidi problem u okruženju , u procesu rehabilitacije, u društvenim i političkim uslovima i ograničenjima.
Rješenje problema medicinski model vidi u stručnom postupanju ljekara i drugih specijalista za pitanje osoba sa invaliditetom, a socijalni model problem osoba sa invaliditetom rješava druženjem, samoorganizovanjem, samosavlađivanjem psiholoških, socijalnih i drugih prepreka.
U medicinskom modelu stručni za rješavanje problema su eksperti, terapeuti, porodica, a u socijalnom modelu sama osoba sa invaliditetom je najstručnija za rješavanje svojih problema i potreba.
Uloga osobe sa invaliditetom je u medicinskom modelu pacijent, klijent, zavisni član društva, a u socijalnom modelu korisnik, učesnik, osoba koja aktivno učestvuje u donošenju odluka.
Očekivani rezultat u medicinskom modelu je ili izlječenje ili trajni smještaj u neku ustanovu, dok u socijalnom modelu rezultat je život koji sama osoba odabere, sposobnost da se samoorganizuje prihvatanjem asistencije koja je usmjerena ka zadovoljavanju njenih potreba.
Danas je opšteprihvaćen socijalni model pristupa invaliditetu, gdje je akcenat stavljen na osobu sa invaliditetom i njene sposobnosti.
Ovaj tekst je rezultat aktivnosti podržane od Komisije za raspodjelu dijela prihoda od igara na sreću.
