Saopštenje NVO „Ekološko društvo Breznica“
Pljevljaci i dalje udišu najlošiji vazduh u Evropi i zvanično su najzagađeniji grad Evrope (prema izvještaju Svjetske Agencije za zdravlja i životnu sredinu iz Decembra 2014 godine). I dalje se bilježe prekoračenja PM10 častica u vazduhu i do šest i po puta, ili 650 %, od maksimalno dozvoljene granice. Zakonska granica od 35 dana u jednoj kalendarskoj godini je odavno prekoračena, a niko od nadležnih ne reaguje.
Kvalitet vazduha u Pljevljima i okolini je najlošiji u Evropi. Prevelike koncentracije sitnih, lebdećih čestica, dima, čađi i prašine, azotnih oksida, urana, radioaktivnog torijuma, kao i brojnih drugih štetnih materija i ovog proljeća su Pljevlja, svrstala među najzagađenije gradove Evrope. Jednostavno rečeno, čitav periodni sistem hemijskih elemenata lebdi u vazduhu u Pljevljima, a građani sve to udišu, truju se i umiru.
Tako je 15. Marta, 2015 godine u 23 časa, koncentracija PM 10 lebdećih čestica u Pljevljima iznosila je 171,5 mg/m3. Juče, tj. 16. Marta, u 03 časa, koncentracija PM 10 lebdećih čestica iznosila je 295,3 mg/m3, da bi se za samo sat kasnije, koncentrcija i zagađenje popelo na 322,7 mg/m3, što iznosi šest i po puta, ili 650 %, od maksimalno dozvoljene granice. Usput, zakonska granica od 35 dana u jednoj kalendarskoj godini je odavno prekoračena, a niko od nadležnih ne reaguje, tako da i ove godine imamo konstantno prekoračenje zagađenja vazduha samo sa PM 10, dok su prekoračenja i drugih opasnih materija u vazduhu konstantna i zabrinjavajuće visoka.
Izmaglica u vazduhu i oštar smrad koji cijepa pluća i nozdrve, ne stvaraju ambijent koji budi nadu. Otpadne vode, površinski kopovi skoro u centru grada, deponije Jagnjilo,Maljevac i blizina Trermoelektrane, su doveli ovo mjesto u stanje ekološke katastrofe, što je jasno svakom prolazniku kojeg put nanese kroz najzagađeniji grad u Evropi.
Najveću štetu trpe građani koji su u stanju ekološke katastrofe. Zagađeni su vazduh, voda i zemljište, a građani su prepušteni sami sebi. Apatija i beznađe su se uvukli duboko u svijest građana Pljevalja.
U 2012 godini, sada već počivša, Dr.Vesa Jačmenica, je saopštila da u Pljevljima dolazi do mutacije genskog materijala, pa iz generacije u generaciju, osim povećanja malignih oboljenja, povećan je broj urođenih anomalija. Procenat respiratornih infekcija među djecom uzrasta 4 do 6 godina, se tada kretao oko 65 odsto, dok je kod odraslih udio u ukupnom morbiditetu, prema istraživanju Ječmenice, bio znatno manji. Kolikav je taj procenat nakon tri godine, niko sa sigurnošću ne može da tvrdi, osim što se može pretpostaviti da je značajno porastao u odnosu na period do 2012 godine.
Očigledno je da ove njene izjave nikog posebno nisu zabrinule, pogotovo ne one koji bi po prirodi posla trebalo zabrinuti i koji bi morali reagovati. Niko nije našao za shodno da reaguje, ni lokalna uprava, ni nadležna Ministarstva: zdravlja, turizma i održivog razvoja,Instirut za javno zdravlje,Agencija za životnu sredinu, kao ni ljekari iz Pljevalja, koji su pod Hipokratovom zakletvom. Nije reagovala ni Vlada Crne Gore, ali ni građani Pljevalja koje ovaj problem najviše pogađa.
Nezainteresovanost za borbu i prepuštanje situaciji je najveći problem ove zajednice. Nemoguće je nešto zatalasati ili promijeniti na bolje ili natjerati zagađivače da poštuju zakonske propise i rade u zakonski propisanim granicama.
Neće ljudi da govore, da se bore. Većinu građana Pljevalja ovaj problem kao da ne interesuje. Oni čekaju da u njihovo ime neko rešava ovaj – njihov problem.
Agonija se nastavlja, ništa pozitivno se nije desilo u ovom mjestu, a izgleda i da neće.
Ambijent ovog grada zaista djeluje kao set nekog filma katastrofe. Atmosferu zarobljenosti i nemoći pojačavaju bedemi i brda, pepela i šljake, koja svakodnevno niču na deponiji Jagnjilo sa jedne i visoki dimnjak i deponija Maljevac, sa druge strane grada.
Niko ne sprovodi istraživanja, niti se iko ozbiljnije bavi pitanjima prerane smrtnosti stanovnika pljevaljakog kraja, koje je u poslednjih dvadeset godina postalo zabrinjavajuće.
Veliki broj smrtnih slučajeva od karcinoma bronhija i pluća, leukemije,bolesti disajnih puteva, uopšte, te hronične opstruktivne bolesti pluća za građane pljevaljskog kraja su postale zabrinjavajuće. Ali izgleda samo građanima…
Što se tiče smrtnosti od bolesti disajnih puteva i hronične opstruktivne bolesti pluća, tvrde upućeni, starosno standardizovane stope na području Pljevalja, su visoke i odskaču od prosjeka, za Crnu Goru i zemlje u okruženju, kao i stope smrtnosti od zloćudnih bolesti, koje se takođe značajno razlikuju od prosjeka.
Ipak, povremeno se pljevljacima, obično pred referendume i izbore, obećavaju toplifikacija, nova radna mjesta, zatvaranje deponija, novac koji će im umanjiti muke, rešavanje ekoloških problema, do sledeće grejne sezone… Ali sve je ostalo na vrlo optimistinim obećanjima.
I dok su donosiocima odluka i zagađivačima puna usta evropskih integracija, ispunjenja standarda i propisa iz oblasti životne sredine, stvarne obaveze koje po zakonu moraju da se ispune, niko ne sprovodi, dok se pljevljaci truju, trpe, ćute i umiru.
Jednostavno, pljevljaci su kolaterarna šteta „dinamičnog” napretka Crne nam Gore i njenog nezaustavljivog puta ka porodici evropskih naroda.
Po ko zna koji put, ponovo pozivamo nadležne inspekcije, Agenciju za zaštitu životne sredine, resorna misistarstva, da se pozabave emitovanjem enormnog zagađenja i da nalože hitno zatvaranje svih izvora zagađenja u Pljevljima do otklanjanja nedostataka i prilagođavanju rada postrojenja u zakonom propisanim granicama, jer su se za to stekli svi zakonom predviđeni uslovi.
