Lokalni javni emiter Radio-televizija Pljevlja (RTV Pljevlja), jedan je od najdugoročnijih simbola lokalnog novinarstva u Crnoj Gori. Njegova višedecenijska istorija nije samo priča o informisanju i javnom interesu, već i o borbi za opstanak, dostojanstvo radnika, slobodu medija i otpornost zajednice.
Kroz dvadeset godina dug period finansijskog urušavanja, političkih pritisaka, institucionalne opstrukcije i čak fizičkog uništenja prostora, RTV Pljevlja je uspjela da opstane i očuva svoju osnovnu misiju. I upravo u toj borbi, ono što je za većinu normalno – redovna plata – za zaposlene ove kuće postalo je istorijski trenutak.
Početak urušavanja – političke opstrukcije i finansijski kolaps
Kriza RTV Pljevlja kulminirala je 2010. godine. Tada zaposleni nisu primili zaradu deset mjeseci, dok iz opštinskog budžeta nije uplaćen nijedan cent od ugovorenih 219.000 eura. Tadašnji predsjednik Opštine, Filip Vuković, prema izjavama zaposlenih, nije skrivao svoju želju da ugasi RTV Pljevlja. Imao je, kako se tvrdi, prećutnu podršku skupštinske većine, iako su je formalno činile opozicione partije (SNP i SNS).
U isto vrijeme, dok je RTV Pljevlja tonula u dugove, lokalna javna preduzeća zapošljavala su partijski kadar, a opština se dodatno zadužila za više od 25 miliona eura. Lokalni emiter bio je kolateralna šteta partijskih obračuna i nesposobnosti da se očuva javni interes.
Rješenje koje je trebalo biti spas – kredit od 250.000 eura za isplatu plata, uz formalno obećanje da će opština preuzeti otplatu – pretvorilo se u novu zamku. Opština nikada nije preuzela vraćanje, a teret duga pao je isključivo na zaposlene.
Lažna nada i novi udarci
Promjena vlasti 2010. godine ulila je nadu zaposlenima da će dugovi biti izmireni i da će RTV Pljevlja dobiti institucionalnu zaštitu. Međutim, ispostavilo se da su nova lica donijela stare obrasce ponašanja – i plata je ponovo počela da kasni, što je izazvalo novi štrajk. Televizija je, kao jedini lokalni emiter na sjeveru Crne Gore, bila pred gašenjem.
Istovremeno, zaposleni su postajali meta javnog omalovažavanja. Aktivisti lokalne vlasti, tada bliski DPS-u, širili su kroz kafane i čaršiju priče o „nesposobnim i politički nepodobnim novinarima“. Dio zaposlenih, motivisan ličnim interesima i pogoršanim međuljudskim odnosima, dodatno je narušavao ugled kuće.
Cilj je, kako su tvrdili tadašnji akteri, bio jasan: stvoriti poslušan medij koji neće služiti javnosti već interesima vlasti. RTV Pljevlja se pokušavala pretvoriti u propagandni servis, lišen profesionalne autonomije.
Požar koji je sve promijenio
U noći 22. maja 2018. godine, nakon vatrometa organizovanog povodom Dana nezavisnosti, izbio je požar koji je potpuno uništio prostorije RTV Pljevlja. Šteta je procijenjena na 118.000 eura. Iako je arhivska građa izgubljena, požar je neočekivano postao prekretnica.
Televizija je nastavila rad putem portala, društvenih mreža i YouTube kanala, dok se u jeku izborne kampanje organizovalo donatorsko veče, uz podršku Opštine Pljevlja, Vlade, RTCG i Privredne komore. Prikupljeno je više od 130.000 eura, a RTV Pljevlja je preseljena u nove prostorije u Akademskom centru.
Radnik firme „Vuković – Vatrometi“, Željko Laković, osuđen je uslovno na godinu dana zatvora i obavezan da nadoknadi štetu jer nije uklonio pirotehnički otpad. Presudu je potvrdio Viši sud u Bijelom Polju.
Predsjednik sindikata RTV Pljevlja Edin Zuković opisao je tada situaciju kao katastrofalnu, ali i priznao da je upravo požar bio ključni momenat za opstanak kuće:
„Ne znam da li je tačno, ali izjava jednog opozicionara da je televizija trebala ranije da izgori – obila mu se o glavu.“
Nova nada, novi izazovi
Iako je požar pokrenuo talas pomoći, obnova je nakon izbora usporena. Promjenom lokalne vlasti, predsjednik opštine postaje Igor Golubović. Zarade su redovnije servisirane, ali godišnji budžet od 280.000 eura bio je nedovoljan za funkcionisanje, dok su poreski dugovi nastavili da rastu.
Pandemija koronavirusa dodatno je zakomplikovala rad, ali još veći šok za sistem predstavljalo je usvajanje kontroverznog Zakona o slobodi vjeroispovijesti krajem 2019. godine, što je pokrenulo talas protesta u Pljevljima i širom Crne Gore. RTV Pljevlja je pratila litije, ali i aktivnosti vlasti, a analize su pokazale da je izvještavanje bilo nepristrasno.
U izbornu noć 2020. godine, novinari su izvještavali sa tehnički ograničenom opremom, a polovina zaposlenih u proizvodnji. Ipak, emiter je obavio zadatak – uprkos svemu.
Politički udari, blokade i spas kroz zakon
Nakon izborne pobjede opozicije, dio iskusnog kadra napušta kuću. Krajem 2020. godine RTV Pljevlja se suočava s blokadom računa zbog poreskog duga od 500.000 eura. Lokalna vlast, i dalje pod kontrolom DPS-a, koristi RTV kao primjer „poreske discipline“ uoči izbora, iako su brojna druga lokalna preduzeća bila zaduženija.
Intervencija Sindikata medija Crne Gore i više sastanaka sa lokalnom upravom i Poreskom upravom rezultiraju reprogramom poreskog duga. Time se stvaraju preduslovi za koliko-toliko stabilno poslovanje.
Zakon koji je donio redovnu platu
Usvajanjem Zakona o finansiranju audiovizuelnih medija, u okviru procesa približavanja Crne Gore Evropskoj uniji, uvedena je obaveza da opštine izdvajaju definisan procenat budžeta za lokalne emitere. Time je po prvi put stvoren mehanizam održivog finansiranja.
I upravo zahvaljujući tom zakonu, u junu 2025. godine zaposleni RTV Pljevlja primili su platu za prethodni mjesec – na vrijeme, prvi put nakon 20 godina.
Za mnoge, to je bio tek administrativni podatak. Za radnike RTV Pljevlja – istorijski trenutak. Dvije decenije čekanja, poniženja, rada bez ugovora, bez zarade, pod političkim i ekonomskim pritiskom – sve je kulminiralo ovim jednostavnim, ali suštinski važnim činom.
Zaključak: Priča o borbi i vjeri u profesiju
Danas, RTV Pljevlja opstaje – ne zahvaljujući političkoj volji, već uprkos njoj. U sistemu koji je često kažnjavao lojalnost javnom interesu i novinarskoj etici, ova kuća ostaje svjedočanstvo snage lokalnog novinarstva, upornosti zaposlenih i značaja solidarnosti.
Priča o RTV Pljevlja nije završena, ali je jedno sigurno – od sada se piše iz drugačije perspektive: iz pozicije profesionalnog ponosa, a ne preživljavanja.
