Zbog zagađenja godišnje umre 250 građana

Zbog višestrukog povećanja zagađujućih materija u vazduhu, kojima su posledih dana izloženi stanovnici više crnogorskih gradova – posebno Pljevalja, Podgorice i Nikšića, u posebnom riziku su bebe, djeca, trudnice i osobe sa bolestima srca i krvnih sudova, sa hroničnim bolestima pluća i organa za disanje, gojazni i stariji, upozorili su juče iz Ministarstva održivog razvoja i turizma (MORT). Iz tog resora su kazali da je zbog prekoračenja emisija zagađujućih materija u vazduhu juče održan koordinacioni sastanak između predstavnika MORT-a, Agencije za zaštitu prirode i životne sredine, Zavoda za hidrometeorologiju i seizmologiju i Instituta za javno zdravlje.

– Na sastanku je dogovoreno pojačano svakodnevno informisanje građana o prognozama stanja kvaliteta vazduha u zavisnosti od meteoroloških uslova, koje će sadržati i preporuke građanima, naročito vulnerabilnim grupama, o načinu ponašanja i prilagođavanja životnih i radnih aktivnosti stanju kvaliteta vazduha – kazali su iz ministarstva.

Prema studiji procjene uticaja zagađenja vazduha na zdravlje ljudi Instituta za javno zdravlje i Svjetske zdravstvene organizacije (SZO) s kraja 2015. i početka 2016, a koja je obuhvatila Pljevlja, Podgoricu i Nikšić, više od 250 prijevremenih smrtnih slučajeva i 140 prijema u bolnicu na godišnjem nivou u ova tri grada, kao i niz drugih zdravstvenih posledica, direktno su povezani sa izlaganjem PM česticama čije su koncentracije premašivale preporučene koncentracije od strane Svjetske zdravstvene organizacije.

Iz MORT-a dodaju da u situaciji kao što je ova, kada je uzrok prekomjernog zagađenja sadejstvo grijanja domaćinstava, emisije iz stacionarnih izvora i nepovoljni vremenski uslovi, „Vlada sa lokalnim samoupravama, privredom i građanima odgovorno učestvuje u rješavanju ovog dugoročnog problema koji zahtijeva dugoročnu posvećenost svih kako bi se došlo do trajnog rješenja”.

– Prekoračenje dozvoljenih granica emisija zagađujućih materija nije nažalost novina, ni u Crnoj Gori ni u regionu i Evropi. Prekoračenja se dešavaju uglavnom tokom sezone grijanja i ona su izražena u onim djelovima Crne Gore koji su pod uticajem značajnih meteoroloških situacija koje u pojedinim danima imaju ekstremne osobine – saopšteno je nakon sastanka.

Govoreći o Pljevljima, kao gradu koji se višedecenijski suočava sa zagađenošću vazduha, iz MORT-a navode da je tokom 2019. započeta remedijacija dvije „crne” ekološke tačke – jalovišta Gradac i dijela deponije pepela i šljake Maljevac, pa će do kraja juna 2020. iznos od 11.196 miliona eura u cijelosti biti uložen u remedijaciju ove dvije lokacije. Poručuju da se sredstvima iz budžeta nastavlja subvencionisana nabavka ekološki prihvatljivijih goriva za grijanje domaćinstava (briketi i peleti), mjere energetske efikasnosti kojima će se smanjti tražnja za toplotnom energijom, te tvrde da će se s otpočinjanjem ekološke rekonstrukcije TE „Pljevlja”, emisije sumpor-dioksida i oksida azota smanjiti za 70-80 odsto.

Stanje kvaliteta vazduha u Nikšiću nije na zadovoljavajućem nivou od početka godine, a ono što je zabrinjavajuće da su povećani parametri opasnih, tzv. lebdećih čestica PM10 i PM2,5 čije koncentracije su u pojedinim periodima dana od početka godine bile i do sedam puta veće od dozvoljenih. Suspendovane PM10 čestice poznate su kao „nevidljive ubice iz vazduha”, a u Nikšiću juče u 11 časova njihova koncentracija bila je čak 329,7 mikrograma po metru kubnom, a dozvoljena srednja dnevna vrijednost je do 50. U istom terminu koncentracija PM 2,5, koje su sitnije od prvopomenutih, pa time i opasnije jer daleko lakše i brže dospijevaju u ljudski organizam, bila je 284,7 mikrograma po metru kubnom, a dozvoljeno je svega 25.

– Nikšić je tokom prethodne godine imao 61 dan sa prekoračenjima srednjih dnevnih vrijednosti PM10 suspendovanih čestica, što je značajno više od 35 koliko je zakonski maksimalno dozvoljeno, a i prvu polovinu januara ove godine karakteriše isti problem – ističe direktor Ekološkog pokreta (EP) „Ozon” Aleksandar Perović.

Sekretar Sekretarijata za uređenje prostora i zaštitu životne sredine Gorica Fatić nije juče odgovorila na naša pitanja o aktuelnoj zagađenosti vazduha u Nikšiću.

Ministar zdravlja Kenan Hrapović poručio je juče da Vlada preduzima adekvatne i na vrijeme određene mjere po pitanju zagađenja vazduha, ističući da su upućene mjere predstavnicima opština gdje je taj problem najviše izražen, koje će doprinijeti poboljšanju situacije.

– Radimo proaktivno i preduzeli smo konkretne korake, a to su sastanci sa predstavnicima Ministarstva održivog razvoja i turizma i Agencije za zaštitu životne sredine – kazao je Hrapović nakon sjednice Vlade.

Smolović formirao komisiju
Predsjednik Opštine Bijelo Polje Petar Smolović formirao je komisiju za ocjenu stanja kvaliteta vazduha. Komisija je sastavljena od predstavnika lokalne samouprave, stručnih lica i predstvnika civilnog sektora.

– Zadatak komisije je da utvrdi trenutno stanje kvaliteta vazduha u Bijelom Polju, da uporedi to stanje sa stanjem u prethodnom vremenskom periodu, kao i da prati trend stanja u narednom periodu. Komisija će sačiniti spisak (potencijalnih) zagađivača vazduha u Bijelom Polju i utvrditi ostale uzroke zagađenja, ali i predložiti mjere i rješenja poboljšanja i unapređenja stanja kvaliteta vazduha. Ona će predsjedniku opštine podnijeti izvještaj o rezultatima svoga rada – navedno je u saopštenju lokalne uprave.

Kašljanje, otežano disanje, iritacije
Iz Ministarstva održivog razvoja su ukazali na posledice kratkotrajnog izlaganja zagađenju vazduha.

– Kao posledica kratkotrajnog izlaganja zagađenom vazduhu i kod zdravih ljudi nastaju simptomi kao što su su iritacija sluzokože očiju, nosne šupljine i grla, kašljanje, stezanje u grudima, otežano disanje. Ovi simptomi nastaju privremeno i nestaju kada se popravi kvalitet vazduha – navode iz MORT-a.

Izvor: dan.co.me