PLJEVALJSKO GRADSKO NARODNO POZORIŠTE 1948 – 1958
Da nije bilo , što je bilo, Pljevlja bi sada na međunarodni dan pozorišta, 27. mart, slavila 70 godina svog GN Pozorišta. Ovako, samo sećanje i tačno šest decenija od kako je odlukom republičkih vlasti spuštena zavesa na rad ove kulturne institucije, koja svoju tradiciju „dasaka koje život znače“ ima više od jednog veka.
Članovi diletantske grupe Srpskog pevačkog društva „Bratstvo“ koji su učestvovali u predstavi „Đido“ 16.JUNA 1923. GODINE : Sede s leva: Radomir Gogić, Živko Aritonović, Ananije Bajić, Aco Đ. Đenisijević, Vlade Lučić, Vojko M. Grujičić, Milan Mirković i Milan Bavčić. Drugi red sede: Vojka Radović, Vasiljka Jovašević ( Aritonović), Leko Jovašević, Leksa Petrović, Dobrinka Aritonović, S. Zorić.
Stoje sleva: Đorđa Živković, Todo Topalović, Gojko Obradović, Simo Šiljak, Risto Šećerović . Uglješa Obradović, Brane Ilić i Josif Mirković.
Diletantsku grupe u Pljevljima imalo je i muslimansko društvo „Gajret“ kao i školska društva.
Na temeljima te bogate kulturne prošlosti Pljevalja, posle završetka Drugog svetskog rata, pristupilo se i obnovi ovih aktivnosti, posebno izgradnjom tada najveće zgrade Doma kulture u Crnoj Gori 1950. Osniva se i Gradska narodna biblioteka , a 1948 i Zavičajni muzej . U zapadnom delu ovog objekta nalazila se za to vreme izuzetno velika i opremljena fiskulturna sala sa galerijom , a na spratu bioskopska sala preduzeća za prkazivanje filmova „1. Decembar“
Da su vremena i prilike bile drugačije, možda bi baš večeras na 70 rođendan svog pozorišta, Pljevljaci gledali prvu predstavu koja je izvedena u novom Domu kulture, 1950. godine Nušićev „Obični čovek“. Možda, se neko seti , kada Dom kulture bude po drugi put svečano otvaran i „Običnog čoveka“ i uvek aktuelnog Nušića.
I ljudi i vreme ! Može i bez projektila, tomahavki i krstarećih…Dom kulture u Pljevljima, nekada najlepše zdanje -1994.
I ljudi i vreme ! Može i bez projektila, tomahavki i krstarećih…Dom kulture u Pljevljima, nekada najlepše zdanje -1994.
Savremenici tog vremena, a i istraživanjem pisca ovih redova, inicijativa i podrška za kulturni život Pljevalja, posle 1945. vezana je za ime Vuka M. Dragaševića (1924) tada predsednika GNO. Njegovim angažovanjem formira se i prva glumačka postava ansambla. Iz cetinjskog pozorišta je došao glumac Petar Milosavljević sa suprugom glumicom Anom, i bio vd rukovodilac . Ostali glumci u toj prvoj sezoni 1949 – 50 bili su glumci- amateri iz Pljevalja: Duško S. Radulović, Ljubo M. Stojkanović, Darinka Dara Bulatović, Hajrudin Mešić, Šućrija Brković, Zekija Prljača, Ševko Čaušević, Ksenija Bajčetić, Boža Laković, Slava Leovac, Ruždija Hodžić, Izet Drnda, Farko Pijalović, Božana Šiljak, Živan Pejanović, Izet Drnda…Ubrzo dalazi još nekoliko profesionalnih glumaca: Rade Marić, Slavka Poledica, Mila Rajkova, Dušan Lazić sa suprugom Ružicom, Evica Pušić…
Glumac Mirko Simić sa suprugom Mirom , dolazi u Pljevlja 1952. godine za upravnika pozorišta. U svom tekstu o radu pljevaskog pozorišta ( Breznički zapsi br. 4-5 1993/4) kao i podacima i fotografijama koje je dao vTb za knjigu Pljevlja i Pljevljaci u Beogradu kaže:
- To prvo pozorište bilo je sastavljeno uglavnom od dobrih diletanata – meštana i 3- 4 glumca sa strane, a pravo pozorište su i pravi prfesionalni Dobio sam saglasnost od opštine i napravio novi glumački ansambl, javnim konkursom. Od Pljevljaka sam zadržao: Duška S. Radulovića, Hajrudina Mešića, Ljuba M. Stojkanovića i Ševka Čauševića, a primam u glumački sastav: Predrag Stojković, Andrija Kotri, Aca Radovanović i supruga, Desa Antonović, i već prisutni Perica i Ana Milosavljević, moja supruga Mira i ja, a nešto kasnije dolaze: Desa Štrbac, Miloš i Dara Perović, Bogdan Bilbija, Dušan i Božana Stojović. Aca Gavrilović, Dragi Milovanović, Dimitrije Ćosić, Velimir Đoković, Križanićeva i dr…U pomenutom tekstu, Smić navodi da su glumci u gradu bili dobro primljeni, predstave uvek izuzetno posećene. Simić istovremeno radi i na boljim uslovima rada i kvaliteta predtava. Angažuje iz Beograda reditelja Minju Dedića ( kasnije jedno od najvećih imena beogradskog glumišta) koji postavlja MANDRAGOLU od Makjavelija i akademskog slikara Filu Filipovića koji je napravio osnovni scenski fundus dekora. Nabavljaju se reflektori, u salu se uvodi parno grrejanje, osniva se pionirsko i lutkarsko pozorište. Gotovo za svaku sezonu u zavisnosti od planiranog repertuara, Mirko Simić je dovodio nove glumce: Sveto Đuranović, Katarina Stančić, Aca i Milanka Radovanović, Ida Delić…
Sezona 1955/ 56 biće u znaku Dese Štrbac ( Srbljanović) čije će uloge Ofelije De Santo u Istina je mrtva i Aksjuše u „ŠUMI „ Ostrovskog oduševiti pozorišnu publiku ne samo u Pljevljima, već i u svim gradovima gde su gostovali. Desa je posle pljevaljskog imala angažman u Užičkom, zaječarskom i beogradskom pozorištu. Na žalost, prerana smrt je onemogućila da pokaže raskoš svog talenta i glumačkog umeća.
Mirko Simić, glumac, reditelj, upravnik Gradskog narodnog pozorišta u Pljevljima, ima velike zasluge za zlatnu deceniju ovog zdanja, koje na svoje vaskrsenje čeka evo već šest decenija!
VELIZAR M. SRBLJANOVIĆ (28.mart 1928 – 1997.Beograd) radio je uspešno u PV pozorištu scenografiju zajedno sa Milenkom Vukojičićem slikarom, Ivom Magašom , Hazbijom Hadžalić i Nijazom Koštovićem.
Velizar M. Srbljanović je bio i odličan slikar a svoje najbolje scenografsko umeće ostvario je u beogradskim pozorištima, Užicu , Prištini , Zaječaru…. Za izradu scene kultne predstave „Kolubarska bitka“ dobija nagrade. Dobitnik je Sterijine nagrade za scenografiju: 1967, 1981, 1984, kao i nagrada na pozorišnim susretima „Joakim Vujić“ 1967, 1968, i godišnje nagrade ULU – PUDS 1980. Kao likovni umetnik, u zavčaju zaboravljen a u jednom od kulturnih središta Srbije Zaječaru je na vidnom mestu „Zbirke likovnih umetnika Zaječara 1950 – 2000“ Tamo je u naslovu: Od prvobitnog jezgra do Velizara Srbljanovića“. Sasvim slučajno, u pisanju teksta na međunardni dan pozorišta 27.mart, o PV pozorištu, vidim da je sutra 28.mart dan rođenja sina prvenca Mihaila Mika i Stake Srbljanović, VELIZARA. Grešni hroničar zavičaja u „pokušaju“ tek sada posle prvog teksta o ovom divnom čoveku i umetniku ( PV novine 15,maj 2004) posvećujem mu i ove redove. Znam Velizare, nećeš se ljutiti, pa da ni slučajno ne napisah ni ove redove, danas 27. Marta 2018 rekao bi : Ma Bruno, bolan…
Desa Antonović je glumačku školu završila u Beogradu. Pored glumačkog imala je veliki talenat i u pevanju. Još uvek je najlepša i najbolja pljevaljska „Koštana“
Hajrudin MEŠIĆ jedan od retkih pljevljaka amatera koji je imao zapažene role u svim sezonama.
Dana Bulatović je bila . šaptač – sufler, prof. Marko Kažić lektor, Omer Ćatović- blagajnik pozorišta, Branko Ćatović kostimograf, krojači: Duša Zečević i Ljubo Stojkanović. Majstor rasvete Pero M. Potparić.
Emina Hrapović ( na fotogr), Senada Nuković, V. Letić, obavljali su poslove redarstva i higijene a Ramiz Krvavac je bio ložač.
Dušan Duško S. Radulović , izuzetno nadareni glumac, muzičar orkestra KUD Volođe, pevač u horu …
Dara Savić – glumica ,sa dosta šarma i glumačkog talenta, posle dobro odigranih uloga u PV- pozorištu, brzo je našla angažman u beogradskim pozorištima.
Na pljevaljski daskama koje život znače, počeo je kao dečak svoju uspešnu glumačku karijeru veliki jugoslovenski i srpski glumac, Aljoša L. Vučković ( 1947) čiji se otac u to vreme nalazio na službi u Pljevljima. Nema tog razgovora, intervijua, a da ne govori o dragim dečačkim danima, malenoj reci koja protiče kroz grad, mirisu obuće u prodavnici „Borova“, školi u parku na kraju grada i lepoj devojčici Leli!
Ramiz Selmanović – rekviziter. Sva mesta jednog pravog profesionalnog pozorišta bila su zastupljena.
**** U PISANJU TEKSTA korišćena dokumentacija i fotografije Mirka Simića, porodice Srbljanović, Vuka M. Dragaševića i autora teksta.
Detaljnije o „ZLATNOJ DECENIJI PV POZORIŠTA 1948 – 1958“ U KNJIZI „PLJEVLJA I PLJEVLJACI ( Vojkan T. Bojović – Saša M. Starčević , Beograd 2005)
autor, Vojkan T Bojović
