Pored klasične i konzervacijske obrade zemljišta, sve više je ztupljen sistem redukovane obrade. Redukovani sistem obrade zemljišta je takav sistem obrade koji omogućuje održivo korišćenje zemljišta duži niz godina. Sam naziv „redukovana“ nam ukažuje da je došlo do redukcije i izmjena u procesu obrade zemljišta u odnosu na klasični sistem. Do redukcije je došlo kako u samoj obradi zemljišta, tako i u upotrebi mašina pomoću kojih se ovakva obrada izvodi. Ovakav sistem obrade zemljišta čini zemljište održivim resursom, jer je ekološki prihvatljiv način, zbog toga što održava stabilnost fizičko-hemijskih parametara, a naročito je prihvatljiv zbog održavanja biološke stabilnosti zemljišta, kao jednog od bitnijih parametara za njegovo zdravlje.
Tokom redukovane obrade zemljišta koriste se specijalizovana orudja (najčešće kombinacija više orudja u jednom), koja u jednom prohodu obavljaju više radnih operacija tako da se na taj način smanjuju ekonomski troškovi, samanjuje se gaženje i sabijanje zemljišta traktorima, a opasnost od erozivnih procesa je smanjena na minimum. Sam proces redukovane obrade ne obuhvata duboku i ekstremnu obradu zemljišta, već se samo obradjuje površinski sloj i to samo u toj mjerida se stvore povoljni uslovi za klijanje i nicanje sjemena. Prilikom redukovane obrade zemljišta ne dolazi do miješanja kompletnog oraničnog sloja, već samo sjetvenog sloja, tako da sevećina organske materije ne unosi u dublje slojeve zemljišta već se akumulira na površini, i tako povećava ukupnu količinu organske materije, ali ne i pristupačne biljkama. Prilikom redukovane obrade ne remete se mikrobiološki procesi u zemljištu, što je veoma povoljno kod alternativnih sistema poljoprivredne proizvodnje (organska, biodinamička, ekoloska i slično).
Ovakav sistem obrade zemlljišta, pored alternativnih vidova poljoptovrede, sve više je zastupljen i u konvencionalnoj poljoprivredi, prvenstveno ako se radi o uzgoju žitarica nakon okopavina, ali i uzgoju okopavina koje imaju jak korijenov sistem, tako da su tolerantne na izostavljanje duboke obrade zemljišta.
Redukovani sistem obrade zemljišta zahtijeva posebnu liniju mašina i opreme prilagodjenih takvoj namjeni, i one su najčešće kombinacija više orudja u jednom. Na primjer postoji kombinacija sjetvospremača, vajka i rotacione drljače, ili kombinacija ravnjača, tanjirače, sjetvospremača, sijačice, dozatora djubriva i valjka. Ovakve mašine u jednom prohodu obavljaju veliki broj operacija, i sa ekonomske strane su veoma opravdane, tako da se sve više upotrebljavaju u intezivnom ratarenju kao i u sistemima alternativne poljoprivrede.
RADOMIR TANJEVIĆ
Agronom, Pripravnik u NVO “Da zaživiselo”
