Nakon nekoliko vlada koje su vodile strogu politiku stezanja kaiša i koje su bez izuzetka poštovale direktive Trojke, Grčka je dobila novu vladu pod vođstvom Aleksisa Ciprasa. Ciprasova vlada izazvala je pravi potres u Evropskoj Uniji koja polako osjeća težinu sankcija koje je uvela Ruskoj Federaciji. Siriza je postala skoro pa tabu tema, a premijer Cipras nada za novo sjutra.
U predizbornoj kampanji Siriza je upozorila da postojeći metod izlaska iz krize, a to su drakonske mjere štednje, nije efikasan već naprotiv dovodi do još težih ekonomskih bolova. Ono što Grčkoj treba jeste oproštaj određenog broja dugova, a za ostatak dugova treba naći podnošljivije modele otplate. To je isto ono što je 1953.godine dobila Savezna Republika Njemačka. Upravo otplata dugova dovela je do zaoštravanja retorike na relaciji Berlin-Atina.
Globalna recesija koja je pogodila našu planetu naročito je pogodila južnu Evropu, što je dovelo do konstituisanja one novorasističke formulacije PIGS (Portugal-Italy-Greece-Spain). Spas za ove ekonomije je čuvena „Trojka“ koju čine Evropska komisija, Međunarodni monetarni fond i Evropska Centralna banka, a koju ponekad Grci percipiraju kao Armijsku grupu „E“.
Politički epicentar Evrope postaje Grčka koja kao članica NATO i EU može značajno da djeluje u odnosima EU I Ruske Federacije. Tome u prilog govori i činjenica da nakon granatiranja Mariopulja EU je samo pooštrila sankciji Ruskoj Federaciji, ali bez uvođenja novih kaznenih mjera. Proruski stav Sirize nije posljedica njihove rusofilije već želja da se značajno poboljšaju sopstvene pregovaračke pozicije sa Berlinom. Naravno, ne treba zaboraviti ni činjenicu da su novom premijeru prve čestitke stigle od ambasadora RF I NR Kine, ali i polaganje cvijeće na spomenik grčkim partizanima. Grčki veto svakim danom postaje sve vrijedniji.
Grčki „virus“ Siriza polako se širi i to prije svega na Španiju. Tamošnja ljevičarska partija Podemos uživa najveću naklonost građana, što značajno zaoštrava poziciju vlade Marijana Rahoje koji lidere Podemosa optužuje za populizam. Konačni rezultat političkog dvoboja premijera Rahoje i vođe Podemosa Pabla Iglesijasa znaće se u novembru tekuće godine na parlamentarnim izborima. Konstitutivni element Podemosa čine i „Mladi bez budućnosti“ što otvara (ne)velika vrata stvaranju ljevičarskih partija i pokreta koji čine mladi ljudi. Taj novi politički eksperiment može biti izveden i u našem regionu, posebno u Srbiji i Bosni i Hercegovini gdje omladina čini čitavu armiju nezaposlenih. Svakako to je i šansa za ukupno remodeliranje Socijalističke partije Srbije.
Besplatna struja za tri stotine hiljada domaćinstava koja su isključena sa mreže zbog neplaćenih računa, povećanje minimalca, posebni bonusi za penzionere sa najmanjim primanjima i preispitivanje privatizacija nekih od nekadašnjih državnih giganata su samo neka od obećanja koja su donijele veliku pobjedu Sirize. Vrijeme će pokazati da li će ove činjenice ostati samo na terenu obećanja ili će postati dio nove grčke realnosti. Kada bi ovo postala nova realnost Grčke, bila bi to ozbiljna ekonomska i politička alternativa u Evropi. Ono što je sasvim sigurno da nakon pobjede Ciprasa, mađarski premijer Viktor Orban više nije usamljen u ulozi bad boy-a.
Globalna ekonomska kriza, po pravilu, iznjedri prodesničarske pokrete i partije. Upravo takve tvorevine su Pegida u Njemačkoj, Zlatna Zora u Grčkoj, Jobik u Mađarskoj i brojne druge, ali Sirizina pobjeda je uzrokovala i jedan drugi fenomen. Naime, na istoj strani su se našle ljevičarska Siriza i prodesničarski Nacionalni front Marin le Pen. Zajednički imenitelj njihove međusobne „simpatije“ jeste blagonaklon odnos prema ruskom predsjedniku Vladimiru Putinu.
Nakon tektonskih promjena u Grčkoj, koje neki slave, a neki prognoziraju kratak rok trajanja, čitava Evropa se nalazi pred novim izazovom. EU mora biti pažljiva sa Grčkom zbog mogućeg izslaska iz evrozone, ali i zbog mogućeg domino efekta ljevice. Prvi i najznačajnjiji test biće Španija. Ništa manje značajna nije mogućnost da se mladi ne priklanjanju samo desnici, već da svoju šansu nađu u ljevičarskim partijama. Svakodnevno smo svjedoci različitih lomova i transfera na domaćoj političkoj sceni, pa se onda ne čini toliko nemogućom formiranje ljevičarske partije barem na lokalnom nivou.
Čini se jedino tačnim zaključak da će 2015. politička godina biti obilježena jačanjem ljevice i iznalaženjem adekvatnog odgovora na istu.
Autor je Jakša Vuković, potpredsjednik Savjeta mladih opštine Pljevlja
