Početak kraja

Bez obzira na to kakav će biti ishod aktuelnog političkog trenutka, i sudbina legitimnog i potpuno opravdanog zahtjeva opozicije za ponavljanjem predsjedničkih izbora, nesporno je da je nakon poslednjih izbora vlast ozbiljno uzdrmana, DPS je u silaznoj putanji, a kod građana sazrijeva svijest o neophodnosti promjena. Predsjednički izbori su razotkrili režim u izbornim zloupotrebama, pokazali su snagu i potencijal ujedinjene opozicije i suočili DPS sa realnošću da je čak i na ovakvim izborima kakve smo imali, od 21 opštine izgubio čak u njih 11. Osim toga, pred Crnom Gorom se nalaze narastajući ekonomsko-socijalni problemi koji će situaciju u vladajućoj koaliciji učiniti još složenijom. Vlast je suočena i sa sve snažnijim pritiskom EU da ostvari mjerljive rezultate u borbi protiv korupcije i organizovanog kriminala, dok će tenzije pojačati i sporna legitimnost institucija nakon što su otkriveni dokazi o neregularnostima u izbornom procesu. Ukupni ambijent i atmosfera koja vlada govori da su promjene pred vratima Crne Gore, što ohrabruje sve one koji žele demokratsku, pravno uređenu i pravednu državu. S druge strane, treba biti svjestan da će vlast učiniti sve da uspori proces koji je, nakon predsjedničkih izbora, u mnogim krugovima označen kao početak njenog kraja. Ne treba sumnjati da će u toj svojoj namjeri koristiti sva stečena iskustva političkog preživljavanja, sve državne resurse koji joj stoje na raspolaganju, sve mehanizme uticaja i kontrole građana, zatim izgrađene međunarodne veze, kao i spremnost da Crnu Goru bespogovorno usmjerava u zadatim pravcima.

Dinamika, odnosno brzina odlaska aktuelne vlasti sa političke scene odlučujuće će zavisiti od toga na koji način će ključni unutrašnji i spoljašnji akteri djelovati u nastavku procesa evropskih integracija. Zavisiće, prije svega, od toga u kojoj će mjeri politički odgovorno, dosledno i promišljeno nastupati subjekti koji čine opoziciju u Crnoj Gori, ali i same evropske institucije. Nezamislivo je da ova vlast može uvesti Crnu Goru u EU, jer sistem koji je uspostavila upravo je suprotan svemu onome što su temeljni principi na kojima počivaju moderne evropske demokratije. Vlasti ne preostaje ništa drugo nego da nastavi da fingira evropske reforme, ali je za nju problem u tome što je neizvjesno do kada će joj takvo ponašanje biti tolerisano. Dalji tok procesa evropskih integracija i zahtjevi koji će biti sve eksplicitniji predstavljaju nesumnjivo opterećenje za određene strukture u vrhu vlasti, ma koliko one u ovom trenutku djelovale relaksirano. S druge strane, evropska politika proširenja upravo treba da kroz sledeće faze pristupanja država kandidata povrati svoju vjerodostojnost, koja je bez sumnje dovedena u pitanje nakon pristupanja Bugarske i Rumunije 2007. godine. Kredibilitet procesa proširenja, koji je za samu EU i njenu unutrašnju atmosferu od suštinske važnosti, ne može biti ojačan, već upravo oslabljen, ukoliko se dozvoli pristupanje države u kojoj vlast skoro dvije i po decenije nije smijenjena i za koju se neprestano otkrivaju dokazi o drastičnim zloupotrebama u izbornom procesu. Nema sumnje da bi bilo veoma opasno i rizično po EU pristupanje države čiji su visoko pozicionirani funkcioneri glavni akteri u brojnim slučajevima korupcije na visokom nivou, a onda i pokrovitelji ili direktni učesnici u poslovima organizovanog kriminala. Predstojeći pregovori u okviru poglavlja 23 i 24 imaće, zbog toga, poseban značaj za Crnu Goru i njen ukupni politički razvoj, ali i za samu EU. Jedno je jasno, evropski put Crne Gore ne može donijeti ono što se od njega očekuje i Crna Gora ne može odgovoriti zahtjevima pregovaračkih poglavlja 23 i 24 ukoliko afere Snimak, Telekom i Listing ne dobiju konačan epilog kroz otkrivanje svih činjenica, utvrđivanje odgovornosti i procesuiranje odgovornih. Navedene afere su se izdvojile i zajedno čine paradigmu stanja u kome se nalazimo kao društvo i kao država. Vlast je svjesna da rasvjetljavanje ovih afera može da ubrza njen odlazak, zbog čega svim silama nastoji da oteža istrage i izbjegne konačno razotkrivanje. Ne treba očekivati da će se vrh vlasti u ovom trenutku opredijeliti na grubu opstrukciju i ignorisanje svih opozicionih inicijativa, jer je itekako svjestan da su ključni opozicioni zahtjevi na liniji zahtjeva samog procesa pridruživanja EU. Vlast već duže nagovještava da će koristiti taktiku po kojoj će pokazivati navodnu spremnost da djeluje konstruktivno unutar institucija, ali će suštinski sve raditi da u tim zarobljenim institucijama istrage opstruira, da krivičnu odgovornost ključnih aktera prikrije, a otvorene afere zataška. Na demokratskim snagama u Crnoj Gori koje žele promjene, ali i na evropskim institucijama jeste da to ne dozvole.

Započeti trend pada podrške građana aktuelnoj vlasti ne može biti zaustavljen, on može biti samo usporen. Želim da vjerujem da u opoziciji ne postoje subjekti koji bi svojim nepromišljenim ili čak namjernim djelovanjem mogli da uspore ili nepotrebno odlože odlazak ove vlasti u političku istoriju, s obzirom da nam se to dešavalo u više navrata u prošlosti. Stoga je od posebne važnosti da konačan pad ovog režima opozicija pametno pripremi i dočeka potpuno spremna, ne dozvoljavajući sebi da mu sama pomogne u odlučujućem trenutku.

Vladislav Bojović, poslanik DF-a