[sg_popup id=“72864″ event=“inherit“][/sg_popup]
Decenijama je u pljevaljskoj kulturi prevladavao menadžerski pristup pa za posljedicu imamo zanemarivanje kulturnih resursa. U kombinaciji sa nekim drugim kretanjima, to je uslovilo lošu javnu sliku koju Pljevlja danas imaju. Tako, i pored eksponata vrijednih u svjetskim razmjerama i značajnih spomenika kulture, kao i činjenice da su u osmanskom periodu važila za napredan kulturni centar, mislim da se kultura neće naći među prvih nekoliko riječi sa kojima bi prosječan građanin Crne Gore opisao Pljevlja – kaže direktor Zavičajnog muzeja dr Branko Banović.
Ta loša javna slika, smatra on, najdjelotvornije se može mijenjati promocijom autentičnih vrijednosti i sistematskim razvojem kulturnog turizma. Doprinos vraćanju kulture Pljevalja na poziciju koju zaslužuje, Muzej daje izložbom eksponata sa lokaliteta Municipum S pod nazivom „Municipum S… prošlost, sadašnjost, budućnost“ u moderno i savremeno opremljenom zdanju Doma kulture, koji je otvoren ove godine.
– Izložba predstavlja raskošni materijal grobnog priloga i postavkom smo namjeravali da osvijetlimo jedan od najznačajnijih antičkih lokaliteta na prostoru Crne Gore. Predstavljanje rezultata novijih istraživanja, koje je tokom 2017. i 2018. godine realizovao Centar za konzervaciju i arheologiju, ukazuje na značaj valorizacije arheološkog nasljeđa u kontekstu savremenog kulturnog turizma – kaže Banović.
ISTRAŽIVANJA
Antičko naselje u Kominima, u neposrednoj blizini Pljevalja, u naučnoj literaturi poznato je pod imenom Municipium S… Engleski arheolog Artur Evans, naišavši na brojne tragove života iz rimskog perioda, otkrio je nadgrobni natpis sa oštećenim imenom grada S[.]LO. Njegov crtež predstavlja jedini sačuvani prepis tog značajnog natpisa. S obzirom na to da još nije otkriven nijedan spomenik iz grada koji nosi njegovo ime, problem imena naselja u Kominima ni danas nije riješen. Banović ističe da su značajne rezultate u proučavanju tog lokaliteta donijela sistematska arheološka istraživanja rađena od 1964. godine, kada je slučajno otkrivena jedna grobnica, do 1967. i od 1970. do 1975. godine.
– Prva istraživanja pokazala su da se radi o dvije velike nekropole. Nekropola I obuhvatala je 390 grobova spaljenih pokojnika, koji su gusto ukopavani, bez određenog reda, na malom rastojanju jedan od drugog. Grobovi su uglavnom u obliku kružne jame, bez urni ili sa keramičkim urnama, okružene vijencem od kamenja. Dio grobova sa kamenim urnama za pepeo spaljenih pokojnika grupisan je na jednom mjestu, sa skupocjenijim prilozima poput zlatnog i srebrnog nakita. Na osnovu epigrafskih spomenika i otkrivenog arheološkog materijala, može se pretpostaviti da je nekropola I nastala u toku I vijeka od strane neromanizovanog domorodačkog stanovništva, dok otkriće jedne grobnice na periferiji ukazuje na to da je sahranjivanje na toj nekropoli nastavljeno i u prvoj polovini III vijeka. Nekropola II obuhvatala je 295 grobova, od kojih je jedan dio sa spaljenim pokojnicima bez značajne razlike u odnosu na grobove iz nekropole I, dok su grobovi sa inhumiranim pokojnicima otkriveni u deset monumentalnih grobnica i grobnih konstrukcija sa nadgrobnim spomenicima različitih oblika i ukrasa. Sahranjivanje uglavnom romanizovanog domorodačkog stanovništva na nekropoli II datuje se od II do IV vijeka – kazao je Banović.
OTKRIVANJE GRADA
Nakon što su potpuno istražene gradske nekropole, arheološka istraživanja obustavljena su 1975. godine. Prva arheološka istraživanja na samom gradu obavljena su tek 2007. i 2008. godine i izvedena su u saradnji Zavičajnog muzeja, Arheološke zbirke Filozofskog fakulteta u Beogradu i Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture sa Cetinja.
– Ta arheološka istraživanja, praćena dodatnim geofizičkim, potvrdila su pretpostavku da se na ovom prostoru nalaze ostaci rimskog grada. Najnovija istraživanja na samom gradu započeo je Centar za konzervaciju i arheologiju Crne Gore 2017. i 2018. godine. Tom prilikom ukazale su se gradske zidine i ostaci više građevina. Realna su očekivanja da će se u narednim fazama istraživanja ukazati ostaci i građevina smještenih u centru grada, kao i da će se uz adekvatne zaštitne konzervatorske radove steći uslovi za postepenu prezentaciju lokaliteta i njegovu dalju turističku valorizaciju. Izložba „Municipium S… – prošlost, sadašnjost, budućnost“ poslužiće i kao uvod u razgovor o budućnosti lokaliteta u kontekstu savremenog kulturnog turizma – cijeni direktor Banović.
Diatreti nije mjesto u depou
Banović ističe da diatreta i danas predstavlja jedno od najvrednijih pokretnih kulturnih dobara Crne Gore.
– Besmisleno je i neodgovorno eksponat te vrijednosti i atraktivnosti držati u depou 43 godine. Stvaranje fizičkih i tehničkih preduslova za bezbjedno izlaganje diatrete biće najveći izazov. Nadamo se da ćemo za ta nastojanja imati mnogo veću stručnu i materijalnu pomoć Ministarstva kulture. Osim toga, stručni i estetski izazov je formiranje stalne postavke. Prosto, u istom prostoru ne mogu se izložiti paleolit, neolit, gvozdeno doba, antički period, osmanski period, NOB, nošnja itd. I sa stručne i sa estetske strane to bi bilo neodgovorno. Stoga, poseban senzibilitet biće poklonjen formiranju stalne postavke – kaže Banović.
izvor: Pobjeda
