U okviru treće faze Regionalnog programa lokalne demokratije na Zapadnom Balkanu (ReLOaD3), koji pod pokroviteljstvom UNDP-a i Evropske unije započinje 1. februara 2025. godine, odabrani su klasteri lokalnih samouprava iz Crne Gore za učešće u ovoj inicijativi. Posebnu važnost nosi klaster „Tara“, koji obuhvata opštine Mojkovac i Pljevlja.
Šta ReLOaD3 donosi Pljevljanima i sjeveru Crne Gore
ReLOaD3 je regionalni program vrijedan više od 13 miliona američkih dolara, usmjeren na jačanje saradnje između lokalnih vlasti i nevladinih organizacija, s ciljem podizanja transparentnosti javnih finansija i osnaživanja građanskog angažmana, osobito mladih i žena .
Za klaster „Tara“, izbor znači:
- Tehničku podršku lokalnim vlastima u Mojkovcu i Pljevljima za usvajanje projektno-orijentisanog budžetiranja, što podrazumijeva strateško planiranje sredstava namijenjenih građanskim inicijativama.
- Povećanje participativne demokratije – kroz uključivanje građana u kreiranje i praćenje lokalnih projekata, poput poboljšanja komunalne infrastrukture, usluga za mlade ili inicijativa za inkluziju ranjivih grupa
- Podršku civilnom društvu, posebno organizacijama mladih i žena, kroz obuke, razvoj mreža i mehanizme transparentnog dodjeljivanja grantova iz opštinskih budžeta.
Pljevlja kao ključna karika sjevera
Pljevlja, dva puta zaredom – i u ReLOaD2 i sada u ReLOaD3 – potvrđuje svoju stratešku ulogu u osnaživanju sjevera Crne Gore kroz regionalne inicijative. Ovaj kontinuitet pokazuje da lokalna uprava prepoznaje važnost saradnje s NVO sektorom i aktivne podrške građanskim inicijativama.
Očekivani efekti na lokalnu zajednicu
Prema planu ReLOaD3 programa:
- Transparentniji budžeti – sredstva će biti usmjerena kroz otvorene konkursne mehanizme, uz učešće građana u procesu odlučivanja.
- Bolje usluge za građane – projekti koji odgovaraju lokalnim prioritetima dobijaju veću šansu za podršku.
- Osnaživanje mladih i ranjivih grupa – kroz njihovu aktivnu ulogu u procesima odlučivanja.
- Regionalna saradnja – razmjena iskustava sa drugim opštinama unutar crnogorskih klastera ali i širom regiona.
Sljedeći koraci ka implementaciji
Nakon 10. juna 2025. godine, kada je objavljena lista odabranih klastera, lokalne samouprave ulaze u fazu intenzivne pripreme i saradnje s UNDP-om. Razvijaće se operativni planovi podloge za kreiranje transparentnih smjernica za dodjelu sredstava civilnom društvu, uz organizaciju obuka i angažovanje lokalnih aktera, a sve s ciljem da građanima bude omogućeno aktivnije učešće u kreiranju javnih politika
Zašto je Pljevlja važna za ReLOaD3?
- Dugogodišnja posvećenost participaciji građana i saradnji s NVO tokom prethodnih faza pruža snažnu osnovu za napredovanje.
- Regionalna saradnja s Mojkovcem unaprjeđuje kontinuitet razvoja sjevernih opština.
- Program kreće u trenutku kada su građani sve svjesniji značaja transparentnih i inkluzivnih razvojenih politika – što pruža plodno tlo za trajne pozitivne promjene.
Učešće Pljevalja u ReLOaD3 predstavlja priliku za dodatni razvoj lokalnih demokratskih praksi, osnaživanje civilnog društva i konkretne koristi za građane. Ako se iskoristi pun potencijal klastera, sjever Crne Gore – predvođen Pljevljima – mogao bi postati model inkluzivne, transparentne i participativne lokalne vlasti.
