„Pored jasnog uplitanja u popisni proces kroz pripremu direktnih benefita ukoliko se neka grupa izjasni kako to žele zvaničnici Republike Srbije, ovdje postoji i dodatan potencijalni problem u kontekstu javno izražene intencije da privatni podaci crnogorskih građanki i građana prikupljeni popisom budu korišćeni za ostvarivanje prava u drugim državama“
Centar za demokratsku tranziciju (CDT) pozvao je Vladu da u najkraćem roku uputi zvanični protest Vladi Srbije „zbog nedopuštenog miješanja u popis stanovništva u Crnoj Gori.“
Oni su naveli da se radi o sastanku potpredsjednika Vlade Srbije i ministra odbrane Miloša Vučevića, te ministra za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja Nikole Selakovića sa predstavnicima Saveza studenata Crne Gore u Srbiji.
„Na sajtu Ministarstva odbrane se navodi da treba naći konstruktivno rješenje u odnosu na inicijativu ‘da kopija popisnice postane integralno dokazno sredstvo o nacionalnoj pripadnosti prilikom apliciranja za ostvarivanje prava na besplatno školovanje studenata iz Crne Gore u Republici Srbiji.’ Dalje se navodi da “treba razmotriti sve načine kako da budući akademski građani imaju što bolje uslove tokom školovanja“, navodi se u saopštenju CDT-a.
„Pored jasnog uplitanja u popisni proces kroz pripremu direktnih benefita ukoliko se neka grupa izjasni kako to žele zvaničnici Republike Srbije, ovdje postoji i dodatan potencijalni problem u kontekstu javno izražene intencije da privatni podaci crnogorskih građanki i građana prikupljeni popisom budu korišćeni za ostvarivanje prava u drugim državama“, dodaje se.
Apelovali su i na Evropsku komisiju (EK) da „pažljivo isprati ovu situaciju i reaguje na najavljena kršenja Kodeksa prakse evropske statistike i Regulative 223/09.“
Oni su napomenuli da je jedan od ključnih statističkih principa, definisan u Kodeksu prakse evropske statistike princip statističke povjerljivosti i zaštite podataka.
„Države su u skladu s tim principom dužne da pruže apsolutnu garanciju privatnosti pružalaca podataka, povjerljivosti informacija koje oni daju, njihovog korišćenja samo u statističke svrhe i sigurnosti podataka“, navodi se.
„Dalje, Regulativom broj 223/09 Evropskog Parlamenta i Savjeta propisano je da korišćenje povjerljivih podataka u svrhe koje nisu isključivo statističke, kao što su administrativne, pravne ili poreske svrhe, treba strogo zabraniti. Budući da su i Srbija i Crna Gora države aspirantkinje za članstvo u EU, dužne su da poštuju principe i obaveze sadržane u ovom kodeksu i regulativama. Pored EU standarda, korišćenje podataka prikupljenih popisom za ostvarivanje pojedinačnih prava je u suprotnosti i sa zakonodavstvom obje države“, piše u saopštenju CDT-a.
Kazali su da je u članu 29 Zakona o popisu stanovništva, domaćinstava i stanova 2022. godine Republike Srbije propisano da se podaci prikupljeni u popisu ne mogu upotrebljavati u svrhu utvrđivanja obaveza građana, niti se mogu koristiti kao dokaz za ostvarivanje prava građana.
„Slučajno ili ne, isti član 29, Zakona o popisu stanovništva, domaćinstava i stanova Crne Gore, predviđa da se podaci i upitnici za popis prikupljeni popisom ne mogu koristiti u svrhu utvrđivanja obaveza građana, niti kao dokaz za ostvarivanje prava građana“, dodaje se.
Naglasili su da ova aktivnost Vlade Srbije dolazi nakon apela istoričara Aleksandra Rakovića koji je, prije nekoliko dana, pozvao crnogorske građane da čuvaju kopije popisnica jer bi na osnovu njih mogli da ostvaruju prava u Republici Srbiji, uključujući i školovanje na budžetu Republike Srbije.
Istakli su da smatraju da nakon smirivanja tenzija najavom odlaganja popisa ova vrsta aktivnosti iz strane države potpuno nedozvoljeno utiče na popisni proces i svjesno remeti popisni ambijent.
„Buduća Vlada Crne Gore mora shvatiti ove poruke zvaničnika Srbije kao upozorenje, i promptno djelovati kako bi zaštitila neometano odvijanje popisa ali i prava i slobode svojih građana“, zaključuje se u saopštenju.
