Pljevlja su, prema podacima Svjetskog indeksa kvalitata vazduha imala su najveći prosjek, najopasnijih, PM2.5 koncentracije opasnih čestica zabilježenih u Evropi 2023. godine, oko 40 µg/m³, što je osam puta više od dozvoljene granice u Evropi. Prema Svetskoj zdravstvenoj organizaciji, godišnji prosek PM2. 5 koncentracije ne bi trebalo da pređu pet µg/m³. Ono što je interesatno među prvih deset gradova u kojim je vazduh prošle godine bio zasićen opasnim polutentima je i Bijelo Polje koje je na „visokom“ šestom mjestu. Ovi podaci su u totalnoj suprotnosti sa zvaničnim državnim podacima jer se u Crnoj Gori kvalitet vazduha odrađuje referentnim metodama koje je donio tadašnji ministar Predrag Sekulić, prije 12 gidina, koje se još uvijek nalaze na sajtu Agencije za zaštitu životne sredine. Te referentne metode su veoma nejasne, a jedna od njih je da se tek nakon višečasovne zagađenosti vazduha odredi broj dana u kojima su zabilježena prekoračenja. To što se neko na dva tri sata nadisao otvrovnih i štetnih čestica nije bitno. U svakom slučaju pristup Crne Gore Evropskoj uniji biće otežan kada je u pitanju poglavlje 27 jer se moraju ispuniti neki minimalni uslovi kada je aerozagađenje u pitanju i ne samo to. Poglavlje 27 predviđa i zaštitu stanovništva od posledica aerozagađenja, a poznato je u kakvom se stanju nalazi pansionska bolnica u Pljevljima.
Još nema „piljaka“ za temelje bolnice
Ako pitate bilo kog Pljevljaka koja je najpriorietnija stvar koja je potrebna gradu, naravno one koji sa porodicom živie u najsjevernijem gradu u Crnoj Gori, najčešći odgovori bili bi toplifikacija i bolnica. Toplifikacija ili makar, prva faza, već je počela da se gradi. U okviru ekološke rekonstrukcije pravi se objekat za dalju distribuciju vodene pare. Kada je u pitanju bolnica, koja je dio izbirnog obećanja sadašnje skupštinske većine, od idejnog rješenja nije se, makar zvanično, mrdnulo. Istina je da, makar prema našem izvoru iz Vlade, postoje neformalni razgovori, ali „piljaka“ za temelje još uvijek nema. Kada bi se nabrajali razlozi zbog čega je bolnica potrebna, osnovni bi bio što su Pljevlja grad rekorder u svijetu po mortalitetu u odnosu na broj sranovnika. Već desetak godina taj broj je iznad 250, a samo za prva dva mjeseca ove godine je 58 što je ravno nekim mjestima gdje se ratuje. Nikada niko, makar zvanično, nije dokazao da je aerozagađenje, osnovni razlog, ovako velike stope mortaliteta, ali podaci Svjetske zdravstvene organizacije su zabrinjavajući.
Oko 800 u Crnoj Gori ljudi umre zbog zagađenog vazduha
Osam stotina ljudi u Crnoj Gori je, prema podacima Svjetske zdravstvene organizacije za 2020. godinu, umrlo zbog zagađenog vazduha, saopšteno je na tematskoj sjednici skupštinskog Odbora za ekologiju, koja je održana u utorak u Pljevljima, gradu koji je 2. januara 2023. godine bio najzagađeniji grad na svijetu.
–Najnoviji podatak SZO iz 2020. godine govori o 800 prevremenih smrti na nivou Crne Gore, a koja su direktno povezana za zagađenjem vazduha“m, kazala je tadašnja predsjednica skupštinskog Odbora za ekologiju Tamara Vujović, na sastanku održanog 10. januara prošle godine u Pljevljima i dodala da će „onaj ko se danas rodi u Pljevljima imati niži kvalitet života nego neko ko se rodi na drugom mjestu“.
Poslanica Kenana Strujić Harbić tada je iznijela frapantne podatke.
-Prema podacima o broju oboljelih od karcinoma, koji nije ažuriran od 2013. godine ima preko 10.000 pregleda u Brezoviku, a većina je iz Pljevalja. Hospitalizuje se više od 3.000 pacijenata godišnje, a u Brezoviku ima svega nešto više od dvadesetak ljekara. Ako pogledamo koliko je Pljevljaka preminulo od kada smo postali „inidustrijski centar Crne Gore“, to me zabrinjava kao roditelja. Ovih dana bolnica u Pljevljima je prepuna djece školskog i predškolskog uzrasta“, kazala je ona i dodala da „faktor sredine utiče na rađanje i razvoj djece“.
U Pljevljima je manje štetno piti alkohol nego disati
Ono što možda djeluje crnohumorno, ali je na žalost istinito, je podatak iz Instituta za javno zdravlje. Oni su upozorili da postoji sve više dokaza o štetnosti PM 10 i PM 2,5 čestica po zdravlje ljudi.
„U Crnoj Gori se najviše umire od bolesti srca, moždanog udara i karcinoma pluća, a zagađujuće ćestice doprinose umiranju od ova tri vodeća uzroka smrti u Crnoj Gori“, naveo Borko Bajić iz IJZ.
On je naglasio da,“prema procjenama zagađenje vazduha u Crnoj Gori ostavlja štetnije posljedice po zdravlje nego konzumacija alkohola“ .
