Naslovna Najnovije vijesti Otvoreno pismo Radomira Matovića ministru Raduloviću – Alhemija ministra Radulovića

Otvoreno pismo Radomira Matovića ministru Raduloviću – Alhemija ministra Radulovića

0

A

PO TVRDNJI MINISTRA RADULOVIĆA IZNIJETOJ U „DAN“-U 23 MARTA, PLJEVLJACI SAMI SEBE TRUJU. ZABORAVIO JE ILI NE ZNA, DA TERMOELEKTRANA ZA ČETIRI I PO DANA POTROŠI UGLJA  KOLIKO SVI PLJEVLJACI I SVE KOTLARNICE ZA GODINU.

            Gospodine ministre,

Država su ljudi i teritorija na kojoj oni žive. Pljevljaci su crnogorski državljani, Pljevlja treći grad poveličini u državi, teritorija opštine treća po veličini opštinska teritorija Crne Gore, a vi, po svemu sudeći, bar po vašoj priči, najmanje bi mogli biti njihov ministar.

Ministar ste izuzetno značajnih sadržaja života crnogorskih građana. Ministarstvo čiji ste vi ministar ima 13. direktorata,28. direkcija i još pride 7-8 službi i, gle čuda, kod ovoliko brojnog kadra vi ne znate, da pet hiljada, kako kažete, individualnih ložišta i centralna toplana u Pljevljima, koja, za vašu, ali tačnu informaciju, ne postoji, jer kotlarnica nije toplana. Po nekim vašim, kako rekoste, „ozbiljnim analizama“ , su ključ zagađenja Pljevalja. Jedino od cijele vaše priče kao „ozboljno“ može se uzeti ono: „Toplifikacija jedino riješenje“. Ovo je ta decenijska poštapalica svih pozvanih i nepozvanih u našoj državi. Ali samo priča. Objesite više taj „štap“ o klin. Izvršite toplifikaciju.

Ministre, bog svama. Svih tih pet hiljada „individualaca,“ mislili ste na otvorena ložišta, i kotlarnica koju promovisaste u toplanu, godišnje troše nešto oko 26.000. tona uglja. Upoređenja radi, TE za 24 sata, kada, kako energetičari kažu, vozi  punom snagom, potroši između 5.500 – 6.000 tona uglja. Istinskom matematikom, umjesto „ozbiljne analize“ stoji, da TE za 4,5. i slovima (četiri i po) dana, potroši koliko svi ovi, po vama ključni zagađivači za godinu.

Čudne li matematike. Ocijenite sami koliko su te analize „ozbiljne“.

Ako se sagorijevanjem uglja, što je nepobitna činjenica, pored dima i čestica, izdvajaju i sumporovita jedinjenja, normalno i CO2, onda je više nego jasno i čisto, da je to onaj ko najviše sagori uglja a to je, priznaćete TE. Tu vam gospodine ministre nijesu potrebne te, kako kažete „ozboljne analize“.  U ovom slučaju jedino je ozbiljna nepobitna činjenica.

Drugi zagađivač je otkriveni ugalj koji u dodiru sa vazduhom ispušta ogromne količine sumporovitih jedinjenja uz neizbježni dodatak ogromne količine

                                                                        2

prašine a to je Rudnik uglja. Možda ste zaboravili, oba  ova subjekta su u većinskom vlasništvu države. Znači, pljevljaci ne truju sami sebe nego ih truje sopstvena država u kojoj ste vi, za ovu oblast, najodgovorniji čovjek. Država je ta koja mora, kao osnovni zagađivač po svim ovozemaljskim zakonima, o svom trošku izvršiti toplifikaciju                                                                                                                        Treći zagađivač, ako ne i najopasniji po zdravlje ljudi, je muljeviti pepeo TE koji je, dokazano radioaktivan. O prašini da ne govorimo. Mulj je radioaktivan po dva osnova; prvo, ugalj sa deponije transportnom trakom u mlinove ložišta kada prelazi preko „Cobalta 99“ koji je ugrađen u sistem dopreme uglja radi mjerenja količine. I drugo, u ložištu se kod njegovog sagorijevanja vlaga (voda) razlaže na komponente kada kiseonik pomogne sagorijevanje a vodonik, sada kao teška voda, odlazi na Maljevac.

Na Maljevcu nema, iako je to u ovakim slučajevima zakonska obaveza,monitora zračenja. Nema ga ni na transportnoj traci TE.Nema nikakve, za ove izvore zračenja zakonom predviđene kontrole niti redovnih pregleda  tih izvora zračenja. Dok je Cobalt bio uskladišten, mjesečno se mjerila snaga njegovog zračenja i o tome pravili zapisnici. Sada, mislim da malo njih zna i da postoji ova izuzetno opasna stvar u objektu TE.

Da ironija bude veća a nebriga o ljudskom zdravlju i životima građana ubjedljivija, vaši stručnjaci su mjernu stanicu postavili u tkz.Gagovića imanje, na mjesto gdje je najsnažnija cirkulacija vazduha. Tu se mjeri zagađenost. Ako je dobronamjernom i odgovornom bilo stalo do, kako kažete „ozbiljnih saznanja“, što ova mjerenja ne postaviše na Jaliji ili u Skerlićevoj gdje je zagađenost naveća, skoro bez strujanja a naseljenost najgušća. Tu, na tim mjestima bi dobili pravu sliku zagađenosti. Tu, na tom prostoru živi najviše ljudi izloženih zagađenju.

            Ovo je zaobišla, ova vaša „ozbiljna analiza“ pa ste, kako rekoste: „jednostavno ustanovili uzroke zagađenosti a ne znate koliko smrti izazove zagađeni vazduh u Pljevljima u odnosu na saobraćajne nesreće“. Prije nego iskomentarišem ovo, ispod nivoa ozbiljnog čovjeka, upoređenje pljevaljskih žrtava, da pomognem:

U sastavu ministarstva kome ste vi na čelu je Direktorat za životnu sredinu i

                                                                        3

mediteranske poslove sa Direkcijom za zaštitu vazduha i Direkcijom za kontrolu industrijskog zagađenja, upravljanje hemikalijama i zaštitu prirode. Da su pljevljaci

smišljali strukturu ovih službi ne bi bolje učinili, možda bi pored onoga

„mediteranske“ dodali i „kontinentalne“ poslove, jer je Crna Gora najvećim dijelom na kontinentalnom dijelu. Pljevljaci opet kažu: „uzalud babo kupio ždrebe kad neće da preživa“. A unašoj praksi, uzalud direktorati i direkcije kad ne rade po zakonima, a ministra ne interesuje zašto i od čega, u jednoj sredini, enormno visok mortalitet i karakteristična obolijevanja. Pa ko je gospodine ministre u ovoj državi za sve to odgovorniji od vas i resora kome ste vi na čelu..

U 2018. godini u Pljevljima je umrlo 450 lica, rođeno 213. Pljevlja su te godine umanjena za 237 građana. 1971. godine u Pljevljima je rođeno 1000. beba, skoro pet puta više nego danas. Trebalo bi ovo da vas zabrine.

 Umire li ovaj grad, gospodine ministre, jer mu se umire. Umiruli ovako masovno pljevljaci samo zato što su pljevljaci, ili zato što su na krajnjem sjeveru države, možda zato što su drugačije biološke građe ili umiru zbog nebrige odgovornih u ovoj državi. Vi ste gospodine ministre najodgovorniji čovjek vlasti koji bi trebalo,  da umjesto ovakog vida„saučešća“preduzmete hitne i konkretne mjere i zaštitite ljude, umjesto neodređenih, praznih i jalovih obećanja

Što se pak tiče saobraćajnih nesreća stvari stoje nešto povoljnije, jer 2018. godine u saobraćajnim nesrećama u Crnoj Gori poginulo je 48 lica u Pljevljima 2.

Kao što vidite gospodine ministre katastrofalna i crna statistika, uslovljena  zahvaljujući, na prvom mjestu neograničenoj zagađenosti koju vi javno potpomažete „integrisanim dozvolama“, pomažući profit na račun odumiranja jednog crnogorsksog grada i njegovih građana.

Ugalj, umjesto razvoja postao je grobar Pljevalja. Ne zato što je to uslovljeno procesom eksploatacije, nego isključivo zahvaljujući nemilosrdnom profitnom interesu; isključivo na štetu Pljevalja i njegovih građana. Vaše ministarstvo izdalo je TEintegrisanu dozvolu za rad od 20.000 sati ne vodeći računa o životima i zdravlju ljudi.

Zašto? To nije u duhu nijednog domaćeg ni evropskog propisa.

                                                            4

U ministarstvu egzistira Direktorat za zaštitu životne sredine a decenijama senekontrolisano odlaže radioaktivna smjesa pepela, neposredno na račun zdravlja i života građana. Za utjehu se pominju nekakve studije, projekti izvodljivosti, analize i ekspertize i sve dugoročno, odlažući riješenje na štetu ljudskog zdravlja i života. Koga to zavaravate i vi i neposredni zagađivači iz vašeg vlasništva.

Prosipaju se milioni kubika tople vode i za njeno rashlađivanje troše, opet milioni kilovata električne energije. Pa tom vodom ministre treba toplificirati grad a ne njome praviti štetu uništavajući  cijkupan život jedne male rijeke.

Ništa se ne privodi kulturi od devastiranog zemljišta a pred EU se hvalite zakonom kojim se to obavezno mora raditi. Vaše ministarstvo je zaduženo da štiti životnu sredinu vi, rođena država, ste najveći zagađivač, jer ste većinski vlasnik subjekata koji zagorčavaju život ljudi. Ispade; kao da smo jarcu povjerili da čuva kupus.

Da vas uzgred podsjetim, TE je projektovana i rađena kao TE snage 2 x 210 MW. Izgrađena je kompletna infrastruktura za projektovanu snagu 2 x 210 MW izuzev rashladnog tornja drugog kotla i dekarbonizacija vode.  Umjesto tornja i dekarbonizacije trebalo je uraditi sistem zatoplifikaciju grada. Neko je otjerao stručnjaka za toplifikaciju, otkazao opremu drugog bloka koja je tada koštala bijednih 83. miliona klirinških dolara. Čak je dopremljeno, ocarinjeno i plaćeno 405. tona opreme drugog bloka. Ovaj dio opreme je završio na otpadu. Ugljevik i Kostolac su uzeli tu opremu, uskladištili je i nama  se smijali zbog otkazivanja, gledajući cijenu, skoro poklonjene opreme drugog bloka. Toplifikaciju je tada trebala da uradi TE, jer se i cijenom njene gradnje predviđalo i dozvoljavalo prekoračenje do 25% ukupne investicije na račun komunalne infrastrukture sredine u kojoj se gradi gdje se i uvećavaju komunalne obaveze.Sredstva za gradnju je obezbijedio JUGEL preko kliringa a Elektroprivreda Crne Gore nosioc posla.

Ko je podigao Nikšić nego Željezara, Titograd je podigao Kombinat aluminijuma, Bar je podigla luka, Cetinje Obod. Pljevljima se ostalo dužno i danas mu se duguje.

                                                            5

Zbog toplifikacije a i izuzetno povoljnih uslova, podgrejne stanice toplovoda trebale su se snabdijevati strujom sa HE koja je projektovana na cjevovodu sa Otilovićkog jezera. O tom projektu se ćuti. EPCG je ne gradi a tajkuni ne dolaze u obzir zbog vlasničke strukture. Ovu HE, i to ne jednu, treba graditi kao sastavni dio toplane. Ugalj nije njena, ponajmanje pljevaljska perspektiva.

Otkupljeno je zemljište i sve zgrade sa desne strane ulice od Milet bašte do mostića kod Stadiona za izgradnju petospratnog hotela. Urađen i otkupljen projekat. To je bila obaveza TE  u sastavu investicije. Umjesto toga, na volšeban način pravilo se naselje montažnih kuća i kafana „Sarajka“.

Nije urađena staza širine 2,5 – 3. metra oko Otilovićkog jezera. Ne želim da opterećujem prostor, ovo je samo mali dio neispunjenih obaveza prema Pljevljima a bile su vezane za TE kao  investitora.

Na, istina stidljivo pitanje, zašto se ne ispunjavaju ove obaveze, odgovor je bio; pa vi ste najrazvijenija opština u Crnoj Gori i peta po razvijenosti u Jugoslaviji, treba da nešto od tih sredstava da usmjerimo na Titograd. TE je bila savezna investicija a dozvoljena sredstva za komunalnu infrastrukturu „ukrali“ su drugi.

Gradove su ljudi, sigurno sa nasušnom i neophodnom potrebom pravili na rijekama. Pljevljacima je ukradena i rijeka. Udaljena od njih valjda da djeca ne nauče plivati. Niko se nije ničim obavezao da Ćehotinu vrati gradu. Biće po onom: ako neće Muhamed brijegu oće brijeg Muhamedu.Valjda ne očekujete da grad krene za rijekom.

Čudna i neuobičajenazaštita prirode.

Gradac i jalovište koje ste zaboravili kazuje da su Pljevlja državi zadnja rupa na svirali. Ako je jalovište u Mojkovcu bila crna ekološka tačka države po čemu ovo u Gradcu nije opasno, godinama ga izbjegavate, ne da ga sanirate, nego da ga i ne pomenete.

 U Šulima se cinkoolovna ruda flotira na primitivan način. Muljeviti otpad bez ikakog taložnika, gdje bi se razblažila sumporna kiselina kao komponenta flotiranja, ispušta u Mjedenički potok a odatle u Ćehotinu. Kada stoka pregazi vodu ovog potoka ostaje bez dlaka sa opekotinama. Vode potoka se ulijevaju u

                                                                        6

Ćehotinu. Od tog mjesta pa do ušća u Drinu Ćehotina se ne koristi kao čista rijeka. U Foči je zabranjeno kupanje u Ćehotini, vjekovnom fočanskom kupalištu.

Zašto se ćuti o emisiji CO2. Nećete ni da pomenete priču o kisjelim kišama koje drastično uništavaju najveće bogastvo pljevaljske opštine, njene šume koje

čine 38% ukupnog šumskog fonda tehničkog drveta Crne Gore. Kisjele kiše se vezuju sa CO2 koliko i za sumporovita jedinjenja. Sve ovo ukupno uništava najznačajnije komponente biodiverziteta grada i šire okoline. Utiče na ljude, njihovo življenje i živote. Vaše ministarstvo, kobajagi, og svega ovoga trebalo bi da štiti.

            Lijepe li zaštite.

Vaše ministarstvo godinama, bez imalo obzira i ustezanja, nastavlja i vrši otvorenu opstrukciju toplifikacije. Možda ne vi, ali sigurno to rade službe kojima ste  vi ministar. Posljednji čin te opstrukcije bio je kada je MORT-u bila preča formalna sitnica od suštine, pa umjesto da u „hodu“ otklonite nedostatke projekta Toplane i ubrzaju njenu gradnju,  produžava se pljevaljska agonija iz formalno pravnih razloga a trovanje suštinski teče.

            Molim sve odgovorne pljevljake, da bar na trenutak zaborave stranačka razmimoilaženja i udruženo krenu kod Evropske zajednice i zatraže zaustavljanje  ovog nezadrživog uništavanja ljudi, njihovog zdravlja i vrijednosti Pljevalja i kraja. Ne učinite li to juče sjutra će biti kasno.

Gospodine ministre, znam da nijeste sudionik svih ovih činjenja koje životima i zdravljem plaćaju pljevljaci, krenite odlučnije, posebno konkretnije i brže u otklanjanju ovih nedaća. Obećanja je bilo previše, kameni temeljci koje prije vas postaviše zarasli su da ih ni arheolozi neće moći otkriti. Ovo vas molim kao odgovornog čovjeka i očekujem, da budete čovjek.

                                                                                    Radomir Matović