Naslovna Najnovije vijesti Treba svi da budemo samo i isključivo Pljevljaci

Treba svi da budemo samo i isključivo Pljevljaci

3

 Otvoreno pismo književnika Radomira Matovića predsjedniku Mirku Đačiću,

 

                        Gospodine predsjedniče,

Cijeneći vas i funkciju a osjećajući se duboko i iskreno pljevljakom, dozvolio sam sebi da vam se javno obratim. Ovo činim ne zbog toga što mi mišljenje ne bi uvažili ličnim ili uobičajenim obraćanjem, nego zbog naših sugrađana, da i oni vide i da se osjete odgovornim i pozvanim da stanu u odbranu indetiteta rođenog grada.

Naime, godinama ako ne i mnogo duže, naše uvažene komšije Bjelopoljci a uz njih i dobar dio državnih zvaničnika pa i temeljnih aktova, zanemarujući stvarnost, Bijelo Polje nazivaju trećim gradom u državi, regionalnim centrom i još ponekim izmišljenim epitetom iako dobro znaju da to nije tačno.  Ako razvoj sjevera države bude tekao današnjom dinamikom, svima u Crnoj Gori će trebati decenije da dostignu današnju veličinu Pljevalja, nekad 5-te jugoslovenske i prve crnogorske opštine po razvijenosti.  Neke njegove karakteristike, prirodne vrijednosti i raritete neće dostići nikada.

Da bi otklonili sve dileme o ovim, možda i ne tako važnim veličinama, ali zbog istine, evo zvaničnih i važećih statističkih podataka o veličini deset najvećih gradova u Crnoj Gori:

  1.   Podgorica   .  .  .  .  .  .  .  . 130.473 stanovnika
  2.   Nikšić .  .  .  .      .  .  .  .  .  .  58.212       „
  3.   Pljevlja  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .   21.377       „
  4.   Bijelo Polje .  .  .  .  .  .  .  .   15.883       „
  5.   Cetinje  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .   15.137       „
  6.   Bar  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .    13.719      „
  7.   Nerceg Novi  .  .  .  .  .  .  .    12.739      „ ( bez Igala)
  8.   Berane  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .    11.776      „
  9.   Budva    .  .  .  .  .  .  .  .  .  .    10.918     „
  10.   Ulcinj  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .  .    10.828     „

Podaci iz ove tabele zadnji put su usaglašeni 21. februara 2018 g.

Administrativnom organizacijom Crna gora je podijeljena na opštine, nema nikakvih drugih organizacionih cjelina. Prostorno najveće tri opštine su: Nikšić 2.065 km2, Podgorica 1.441 km2 i Pljevlja 1.346 km2. Geografski postoje: sjeverna, srednja i južna regija. U regijama su vodeći urbani centri; Podgorica, Bar za primoske gradove, Nikšić, Cetinje, Pljevlja, Bijelo Polje i Berane.

Uzgredno, prvi i najstariji gradovi na prostoru Crne Gore su: Risan, Pljevlja i Podgorica. Oni kao Rizinium, Dioclea i municipium S( možda Solanijana ili Splanum, ili po geografima iz Ravene Sarminium, odnosno Scaladis) su i u doiba Rima imali visok status Municipiuma. Municipijum S je najveći grad u zaleđu provincije Dalmacija.

Vlada Crne Gore je 1945. godine gradovima u Crnoj Gori proglasila Podgoricu, Nikšić i Cetinje. Pripajanjem dijela Sandžaka Crnoj Gori 1946. godine, odnosno, Pljevaljskog i Bjelopoljskog sreza, Pljevlja su četvrti Crnogorski, ujedno i njen, tada najveći grad. Od tada, za ovih osamdesetak godina  dogurala  su do trećeg mjesta.

Najmanje bi bilo važno ko je prvi, sedmi ili deseti, puno su važniji resursi, kultura,školstvo i privreda, koji uslovljavaju puno toga iako raspodjela dohodka nije najsretnije riješena. Oni koji državi donose stabilnost u privrednom sistemu zbog toga, umjesto koristi, imaju ozbiljne i nenadoknadive štete. Istina, to nije uslovio red veličina, nije ni državno prostorno planiranje, ali sigurno jesu, neostvarena obećanja. U slučaju Pljevalja najsnažnije se obistinila ona narodna: „Obećanje ludom radovanje.“Ipak, to što mu je neko „prisvajao“ identitet, Pljevlja je dobro koštalo. To koštanje se ustalilo, pa traje.

Drastičan primjer je trasa autoputa Bar – Boljari,  koja najvećim dijeom ide na dvadesetak kilometara od granice sa Albanijom, i to onim njenim najnerazvijenijim dijelom čiji robni i ljudski resursi u nesagledivom vremenskom periodu neće biti utoka ovog autoputa. Put je povezao dva manja robna i jedan veći ljudski resurs, Bar, Podgoricu i Kolašin a zaobišao Nikšić, Pljevlja i Žabljak u kojima su najveći robni, ljudski i turistički resursi države. Da je poštovana nauka, onda bi autoput povezao, pored ova dva, i preostala tri najveća resursa u državi, imao utoku i istoku saobraćaja sa obadvije strane, ovako, jedna strana u najdužem toku, ostaje skoro neiskorišćena a dva od tri najveća grada izbjegnuta.

Drugi po prioritetu, u Prostornom planu države, je putni pravac Risan – Grahovo – Nikšić – Šavnik – Žabljak – Pljevlja.( Prostorni plan do 2020 str. 126) Na ovom, izuzetno važnom putnom pravcu, urađene su neke manje, mjestimično neodgovarajuće dionice i tu se stalo. Ovaj putni pravac, ne samo zbog toga što prolazi središnim dijelom države, nego što povezuje, sa priključkom od Nikšića do Podgorice, sve veće i najvažnije robne, ljudske i turističke resurse. Ovaj putni pravac mora biti najmanje kvaliteta brze saobraćajnice i poslije autoputa biti u aktivnom prioritetu. Nažalost, na njemu godinama nema radova jer je prioritet dobio pravac Podgorica – Cetinje – Budva i putevi oko Cetinja, to se radi skoro više od decenije i još dugo neće biti zavšen. Sad se gradi, poslije izvršenih rekonstrukcija, prepravka rekonstrukcije puteva oko Cetinja. Za naše prilike ništa neobično, jer od 1947. godine do danas se radi i dograđuje pruga Nikšić – Podgorica i još nije dovršena. Biće, ali nezna se kad će. Drugi prioritet Prostornog plana ostaje na sloganu: „Ne lipši magarče do zelene trave.“

Pljevljima su oduzeti osnovni resursi: šume, rude, elektična energija, drvoprerada i učešće u kreiranju sopstvene budućnosti a ostavljeno zagađenje koje ne samo što uništava grad i njegova najveća dobra, nego što ljude stavlja u najnehumanije uslove življenja.  Imali igdje u svijetu primjera da neko na ovako perfidan način uništava svoj treći, po veličini grad, i njegove žitelje.

Šume rude i električna energija nalaze se u vlasništvu državnih kompanija a na čelu tih kompanija ili njihovih organizacionih cjelina nema pljevaljskog kadra.

46% električne energije elektro energetskog sistema države i održavanje njegove stabilnosti daju Pljevlja, direkcija kompanije u Nikšiću  a izvršni direkor, čak ni TE, nije Pljevljak.

38% tehničke drvne mase Crne Gore je u Pljevaljskim šumama  a Uprava šuma izmještena iz Pljevalja.

Kombinat „V.Jakić“ i „Česma“ iz Virovitice su bili najveći Jugoslovenski drvoprerađivači. „Jakić“ je bio najmnogoljudnija kompanija, zapošljavao je oko 1.200. radnika. Godišnje je prerađivao 250 – 300 hiljada m3 oble građe. Danas stotinak radnika jedva ako prerađuje 50 hiljada m3 a ostalo „Vektra“ prodaje, čak i izvozi i time pokriva neuspješno poslovanje drugih cjelina. Dokle će „V. Jakić“ biti  moneta za potkusurivanje Brkovićevih promašaja?

Jalovište u Mojkovcu svojevremeno je bila crnogorska a pomalo i evropska crna ekološka tačka, jalovište u Gradcu je po mišljenju odgovornih u državi, stabilna i bezopasna površina. Sadašnje flotiranje cinko-olovne rude u Šulima se nekontroliše i jalovina bez taložnika, direktno ispušta u potok koji se uliva u Ćehotinu. Zbog ovoga zagađenja vode potoka i Ćehotina su ozbiljno zatrovane. U Foči je odavno zabranjeno kupanje u Ćehotini. Ni taj zagađivač nije crna tačka.

Odlagalište muljvitog pepela TE koje je dokazano kancerogeno, radioaktivno i neobično  opasno po okolinu. Postoje statistike uvećanih oboljenja građana u njegovoj okolini, nije crna tačka.

Crna tačka nijesu ni kisjele kiše koje ubitačno uništavaju prelijepe šume Ljubišnje i okoline. Ljubišnja je bila jedna od najljepših planina Jugoslavije. Sada izgleda sablasno sa oboljelim i izumrlim rastinjem.

U izradi Prostornog plana države radilo je i sarađivalo preko 100. stručnjaka, pljevljaka tamo nije bilo, zato je puno toga, ne zbog nečije namjere, nego iz čistog neznanja, izostavljeno i loše predstavljeno.

Milioni metara kubnih pregrijane vode na koju se za rashlađivanje troše milioni Kv. električne energije. Tim tehnološkim „problemom“ ne mogu da riješe toplifikaciju grada zbog birokratskog i krajnje neozbiljnog odnosa činovnika MORT-a. (Ministarstvo održivog razvoja i turizma). Kod ovoga ministarstva je preča forma od suštine. Novcem za utrošenu struju na rashlađivanje vode iz TE mogle su se izgraditi dvije toplane, smanjiti cijena proizvedenog kilovata za taj iznos. Kada bi se sve to stavili na papir dobile bi se desetine milona €.  Ovako, EPCG se koristi mnonopolskim položajem, neznanje ili nebrigu ukriva iza države a kupci sve, moranjem, plaćaju. Prkose mukama građana bez imalo stida.

Da ironija bude veća; dok primorski gradovi, pored niza taksa, propisanih Uredbama države, naplaćuju i komunalnu taksu za čamce u ličnoj upotrebi, koji ne plove ulicama nego morem, dotle Pljevlja ne mogu da naplate taksu od najvećih zagađivača. Zagađivači su povlašćeni jer su u vlasništvu države pa doslovno ispada:

Kadija te tuži, kadija ti sudi.

Kočićev David Štrbac bi rekao: „Bogo mili lijepe carevine od miline jeknuh a žena i djeca zaplakaše“.

Pljevlja i Pljevljaci ne treba ni da jauču ni da plaču, nego da snažnije, konkretnije i odlučnije stanu u odbranu i građana i teritorije. Da stanu daleko složnije u odbrani identiteta. U rješenju ovoga pitanja ne treba da bude ni pozicije ni opoizicije. Treba svi da budemo samo i isključivo Pljevljaci.

Kao životni refren treba ponavljati da su Pljevlja treći najmnogoljudniji grad u državi sa najvećim i najznačajnijim njenim prirodnim resursima, da imaju: šume, energiju, ugalj, cink, olovo, antimon, bakar, barit, gips, kvarc, opekarsku glinu, kaolin, laporac, ukrasni kamen, građevinski mamen. Tek 1/3 ovog potencijala ima prva naredna crnogorska opština i da traže da se to ispoštuje i aktivira a ne samo da stoji u razvojnim planovima države kao dekor.

Pljevlja sada opstaju u gušenju sopstvenim vrijednostima. Ona imaju razvojne mogućnosti koje nema nijedan grad u državi. Imaće i tri prelijepa jezera. Ima tri rijeke u gradskom ataru. Imaju Ljubišnju, Kovač, Kosanicu, Zeleno borje, Krupice, Premćane, Bobovo, Ujač i Taru. Opstaće i izdignuće se ako odbrane istinu o mogućnostima. Ako ujedine snage na razvoj uprkos zaobilaženju, nebrizi i opstrukcijama. Opstaće uprkos sveopštoj kuknjavi.

Ja u vas, godpodine predsjedniče, imam puno povjerenje. Vas su na mjesto čelnika delegirali građani. Molim vas ujedinite sve snage i krenite odlučnije u odbranu pljevaljskog identiteta a on se, pored veličine, sastoji i od njegovih vrijednosti. To je ono, što u ovom momentu, od vas tražimo svi.

Kad krenete bićemo svi uz vas!

S poštovanjem, Radomir Matović

 

3 KOMENTARA

  1. Puna usta priče o Pljevljima i Pljevljacima, a svi se preselili za Pg, Bg ili Sa, zavisno od toga gdje im je veći interes bio, Zašto se dotični gospodin nije u svoje vrijeme borio za Pljevlja?

    • najmanje me je stid onoga što sam učinio i što činim za moja Pljevlja. Sigurno se radi o mlađoj osobi. Vi ste u pravu mnogima bih i ja isto to uputio. Prijatelju ja sam najljepši dio svoje mladosti i života ugradio u Pljevlja..

  2. Volio bih cika Radomire da ste mladji i da budete jedan od glavnih saradnika pred.opstine. Veliki privrednik i covjek je cika Radomir. Svugdje ostavio pozitivan trag . Temperamentom i pameti slicna dva covjeka. Poz. za pametnog 90godisnjaka . Jeste li provalili pjevcici sa kravaticama starog Vujadina kome daje podrsku

Comments are closed.